Onderzoek: Aantal kerkgangers Vlaanderen op historisch dieptepunt

Bord bij het verlaten van Nazareth, een plaats in Oost-Vlaanderen. beeld RD, Anton Dommerholt

Het aantal vaste kerkgangers in Vlaanderen is in tien jaar tijd gehalveerd. Dat blijkt uit onderzoek van de Katholieke Universiteit Leuven. Nog 6 procent van de Vlamingen gaat wekelijks naar de kerk.

Sinds de Leuvense emeritus hoogleraar sociologie Jaak Billiet ruim veertig jaar geleden begon met het jaarlijks in kaart brengen van de kerkgang onder Vlamingen is het percentage niet zo laag geweest. „In 2005 was het aantal vaste kerkgangers nog goed voor 12 procent, in 1996 nog voor 20 procent. Voorts is er nog een groep die af en toe naar de kerk gaat. Hun aantal schommelt rond 11 procent”, aldus Billiet recent in de Belgische krant De Standaard.

De gemiddelde leeftijd van de vaste kerkgangers ligt op 70 jaar, aldus de socioloog. Van de Vlamingen onder de 35 jaar komt slechts 2 procent regelmatig in de kerk. Een halve eeuw geleden ging nog meer dan de helft van de Vlamingen wekelijks naar ter kerke.

In zijn vorige maand verschenen boek ”Sociaal-culturele verschuivingen in Vlaanderen” analyseert Billiet hoe in één tot twee generaties het Nederlandssprekende deel van België veranderde van een traditioneel rooms-katholieke naar een liberale samenleving. Vier op de tien Vlamingen zien nooit een kerk vanbinnen. Een ongeveer even grote groep komt er alleen rond de doop van een kind, een huwelijk of een begrafenis.

De kerkelijke betrokkenheid in Vlaanderen verandert volgens Billiet van een praktiserend katholicisme naar een cultuurchristendom. Daardoor is het ook niet eenvoudig om vast te stellen hoeveel rooms-katholieken er in België of in Vlaanderen zijn. „Elk cijfer moet geïnterpreteerd worden in het licht van de keuze en de verwoording van de vragen.” Hij constateert dat de ontwikkelingen in Vlaanderen gelijke tred houden met Nederland.

De meest recente cijfers over kerkgang in Nederland dateren van december 2016. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) concludeerde toen dat in 2015 zo’n 16 procent van de volwassenen regelmatig in de kerk kwam. In absolute aantallen ging het om 2,7 miljoen mensen op een bevolking van 17 miljoen, tegenover 390.000 kerkgangers op een totaal van 6,5 miljoen Vlamingen.

Zowel procentueel als in absolute aantallen liggen de cijfers in Nederland daarmee hoger dan die in Vlaanderen, hoewel het aantal kerkgangers ook in Nederland daalt. De hogere kerkgang in Nederland schrijft het CBS vooral toe aan de trouwe aanhang van protestantse kerken.

Het aandeel moslims in Vlaanderen ligt op 6,9 procent van de bevolking, het aandeel atheïsten op 22,7 procent.