Nabestaanden zonder partnerpensioen vaak financieel in de knel

Volgens het Nibud komen veel mensen in financiële problemen na het overlijden van hun partner.  beeld ANP, Roos Koole

Ieder koppel kan ermee te maken krijgen. In 2018 overkwam het zelfs 56.000 gehuwden en samenwonenden: een partner die komt te overlijden. Als dit gebeurt, valt vaak een aanzienlijk deel van het inkomen weg. Met mogelijk financiële problemen voor de nabestaanden als gevolg.

Om mensen inzicht te geven in de financiële gevolgen als de partner overlijdt, hebben het budgetinstituut Nibud, de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de Pensioenfederatie de handen ineen geslagen. Deze organisaties hebben een tool ontwikkeld die is te raadplegen op geldwijzernabestaanden.nl. De Geldwijzer Nabestaanden wil een startpunt zijn voor mensen die meer inzicht willen in de financiële gevolgen na overlijden.

„Bij alle drie de organisaties kwamen veel vragen van mensen binnen naar aanleiding van het overlijden van hun partner”, zegt Gabriëlla Bettonville, woordvoerster van het Nibud. „En eigenlijk is het dan al te laat. Hoe moet nu de hypotheek of de huur worden betaald? Zeker als er kinderen in het spel zijn of er geen nabestaandenpensioen is, kunnen mensen in de problemen komen.”

De tool moet het voor mensen makkelijker maken om de eigen situatie in te schatten na het overlijden van hun partner. „We zien vaak dat mensen er profijt van hebben als ze vóór het overlijden van hun partner op de hoogte zijn van de mogelijke gevolgen.”

Individueel

Bettonville wil wel onderstrepen dat de tool een eerste aanzet wil zijn om mensen aan het denken te zetten. „We kunnen geen concreet individueel advies geven. Wellicht dat dit in de toekomst wél kan. Dat mensen bijvoorbeeld met hun DigiD-account kunnen inloggen en dan een advies op maat krijgen. Maar zover zijn we nog lang niet.”

De tool is zo ontworpen, dat hij voor iedereen eenvoudig is in te vullen. „We vragen dus niet om ingewikkelde berekeningen, alleen om wat gegevens”. Hoewel het invullen van de vragenlijst makkelijk is, was het samenstellen ervan dat bepaald niet. „We hebben echt gebruik moeten maken van elkaars expertise. De SVB weet bijvoorbeeld veel over de Nabestaandenwet, maar als het gaat om het nabestaandenpensioen is de Pensioenfederatie weer het best op de hoogte. Zonder elkaar was het niet gelukt.”

De drie organisaties zijn niet van plan om met een campagne nog extra ruchtbaarheid te geven aan de tool. „Daar hebben we helaas het budget niet voor”, zegt Bettonville. Maar het platform Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën, heeft de geldwijzer voor nabestaanden volgens Bettonville „geadopteerd”. Deze organisatie brengt het thema de komende periode onder de aandacht.

Pensioendriedaagse

„We hebben de tool inderdaad in onze eigen vragenlijst op onze website geïntegreerd, bevestigt Judith van Essen, woordvoerster van Wijzer in geldzaken. Ieder jaar organiseert deze organisatie de Pensioen3daagse. De editie 2019 is dinsdag van start gegaan. Deze editie zal dan ook in het teken staan van het nabestaandenpensioen.

„Deze driedaagse is een landelijk initiatief”, legt Van Essen uit. „Op verschillende plaatsen in het land worden evenementen georganiseerd waar mensen met hun vragen over pensioen terechtkunnen. De invulling verschilt. Die kan variëren van pensioenlunches tot open spreekuren. Om deze initiatieven te ondersteunen stellen wij ook promotiemateriaal ter beschikking.”

Van Essen merkt dat de jaarlijkse driedaagse z’n vruchten afwerpt. „We zien ieder jaar dat steeds meer bedrijven zich aanmelden. Daar zijn we heel blij mee. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk mensen hiermee worden bereikt.”

Partnerpensioen tikt flink aan

Uit onderzoek van Wijzer in geldzaken, dat is uitgevoerd middels een representatieve steekproef onder ruim duizend Nederlanders in loondienst, blijkt dat drie op de tien werknemers niet weten of de huidige werkgever een nabestaandenpensioen aanbiedt. Afhankelijk van het inkomen dat wegvalt, kan het totaalinkomen –zeker als er geen regeling voor nabestaandenpensioen aanwezig is– van de achterblijvers fors dalen.

Samenwonenden bij wie het nabestaandenpensioen niet goed is geregeld, blijken de grootste risicogroep te vormen. Met drie voorbeeldsituaties heeft het Nibud de inkomsten en uitgaven voor de nabestaanden berekend als de kostwinner overlijdt.

Een daarvan betreft een paar met twee inkomens (45.000 en 20.000 euro), twee kinderen en een koopwoning (zie tabel). Hieruit blijkt dat het gezamenlijk inkomen met 46 procent daalt als er geen sprake is van een nabestaandenpensioen en het inkomen van de kostwinner wegvalt. Mét een nabestaandenpensioen daarentegen, blijft het inkomensverlies beperkt tot 18 procent.