Ruim kwart personeel voelde zich gedwongen tot werken op koopzondag Veenendaal

Winkelstraat in het centrum van Veenendaal. beeld Herman Stöver

Ruim een kwart van de medewerkers die op de eerste drie koopzondagen in Veenendaal hebben gewerkt, voelde zich hiertoe door hun werkgever gedwongen. Daarvan was met name sprake bij kleinere winkels en horecabedrijven, met maximaal tien medewerkers.

Dat blijkt uit een woensdag verschenen evaluatie van het bureau Roots Beleidsadvies uit Rijswijk. „Tegelijkertijd bestaat bij veel winkels en horecabedrijven in Veenendaal –in de huidige situatie van zes koopzondagen per jaar– de ruimte om niet te werken op zondag als een medewerker dat om principiële bezwaren niet wil”, stellen de onderzoekers.

Vorig jaar besloot de gemeenteraad van Veenendaal ruimte te bieden aan winkelopenstelling op zondag gekoppeld aan een evenement. In Veenendaal zijn maximaal zes zondagen per jaar evenementen toegestaan. Op verzoek van de raad is voor de evaluatie van de gehouden koopzondagen het draagvlak onder ondernemers, personeel en bevolking gemeten. In totaal werkten 2212 inwoners (van de 10.000 die waren aangeschreven), 74 ondernemers (bijna een kwart) en 132 werknemers mee aan de enquêtes.

De resultaten bevestigen volgens de onderzoekers „hoe precair de zondagopenstelling in Veenendaal ligt.” „De aantallen voor- en tegenstanders bleken nagenoeg even groot, waarbij elke groep zeer uitgesproken was in haar standpunten.” Van de bevolking is 44 procent voor zondagopenstelling; eveneens 44 procent bleek tegen. Van de ondernemers is 55 procent voor de koopzondag, van het personeel is 47 procent tegen.

Een op de drie ondernemers in Veenendaal opent zijn winkel of horecabedrijf niet op zondag. Van de inwoners van Veenendaal zal bijna de helft (47 procent) nooit gebruik maken van de mogelijkheid om op zondag in de eigen woonplaats te winkelen.

Een ruime meerderheid van de bezoekers van de koopzondagen (78 procent) kwam uit Veenendaal zelf. Wat bezoekersaantallen betreft waren de koopzondagen te vergelijken met een gemiddelde woensdag of donderdag: gemiddeld 25.300 personen. De koopzondag vorig jaar december, een week voor Kerst, trok de meeste bezoekers: 27.000.

Volgens de ondernemers leidden de eerste drie koopzondagen tot extra opbrengsten. De onderzoekers vragen zich echter af of de baten wel opwegen tegen de kosten als bijvoorbeeld ook de investeringen in de georganiseerde evenementen in ogenschouw worden genomen. „Dat is niet geheel duidelijk.”

Voorstanders van de koopzondag hebben doorgaans een voorkeur voor een maandelijkse openstelling. De huidige situatie van zes koopzondagen per jaar gekoppeld aan een evenement heeft bij ondernemers en werknemers de minste tegenstanders. Daarentegen zou slechts 8 procent van de bevolking deze variant kiezen; 20 procent voelt het meest voor een maandelijkse en 21 procent voor een wekelijkse zondagopenstelling. Op grond van de vraagstelling is niet helder of deze laatste optie met name met op het oog op de supermarkten wordt gekozen. Daar is niet apart onderzoek naar gedaan.

De evenementen zorgen voor extra bezoekers. „De groep die zonder evenementen de koopzondag niet bezocht zou hebben, bedroeg in december 26 procent en in maart 35 procent. Voor bezoekers van buiten Veenendaal bleek winkelen vaker het dominante bezoekmotief dan voor inwoners van Veenendaal. Juist de bevolking van Veenendaal zelf kwam in belangrijke mate dus ook voor de evenementen.”

Burgemeester en wethouders hebben het onderzoeksrapport aangeboden aan de gemeenteraad. De raadsleden zullen dat waarschijnlijk in september gaan bespreken. De fracties beoordelen vervolgens ook wat ze zelf voor de toekomst vinden van het aantal van zes koopzondagen en de koppeling met het evenementenbeleid.