Digitale begrenzing ja, maar RefGPT werkt anders
Jasper Visser en Cornelis Bosch reageerden op mijn kritiek op RefGPT met een oproep tot samenwerking en een waarschuwing tegen te veel nadruk op ”alleen toerusting” (RD 21/22-01). Ik waardeer hun betrokkenheid en deel hun zorgen. Die urgentie voel ik ook. Maar urgentie mag geen onrealistische oplossingen rechtvaardigen.
Laat ik helder zijn: ook ik ben voor begrenzing. Thuis gebruiken we Google Family Link en Microsoft Family Safety. Gezinnen raad ik van harte aan om met Kliksafe, Qustodio of vergelijkbare oplossingen te werken. Het verschil is dat RefGPT een fundamenteel ander type begrenzing claimt te bieden dan deze oplossingen. En daarom blijft mijn punt staan: er is te veel vertrouwen in technische oplossingen.
Cruciaal onderscheid
Netwerkfilters zoals Kliksafe blokkeren de toegang tot websites en teksten en beelden. Family Link blokkeert apps, content en functies op je smartphone. Dat is technisch relatief eenvoudig. Ouders hebben controle, het werkt binair (wel/niet toegankelijk) en jongeren ervaren vanzelf wanneer ze tegen een grens aanlopen. RefGPT is fundamenteel anders. Het is om te beginnen een app waar je wel of niet voor kunt kiezen. Op dat argument gaat geen van de reacties in.
Kerkenraden kunnen veel bijdragen aan de toerusting rond AI en moderne technologie
Daarnaast is het inhoudelijk ook anders. Het blokkeert geen functies, maar probeert een ”reformatorische” betekenis te geven aan vragen van jongeren en ouderen. Op het argument dat dit buitengewoon ingewikkeld is, wordt ook niet ingegaan. AI-modellen werken op basis van kansberekening. Ze rekenen uit welk woord het meest waarschijnlijk volgt, niet wat waar is. Reacties die verzonnen zijn of feitelijk onjuist zijn, zijn inherent aan de technologie.
Mijn vraag over À Brakel en de Statenvertaling illustreerde dat RefGPT À Brakel woorden in de mond legt. Visser trekt dit in twijfel en toont RefGPT’s antwoord als bewijs dat ik ongelijk zou hebben. Dit laat echter juist mijn punt zien: we kunnen niet voorspellen en niet verifiëren wat RefGPT beweert. RefGPT’s eigen output kan geen bewijs zijn voor zijn betrouwbaarheid. En dat er bronnen getoond worden, is interessant, maar slechts de technische of theologisch geïnteresseerde gebruiker zal hiernaar kijken.
Race
Visser citeert ds. G.H. Kersten over het „oprichten van een veilige zuil”. Een citaat waarvan ik overigens graag de bron zou zien. De geschiedenis van de zuil laat echter zien dat technische oplossingen niet genoeg zijn. We hebben niet te weinig, maar juist te veel op techniek vertrouwd.
Het gaat niet alleen om de jongeren, ook ouderen gebruiken de nieuwe technologieën
De vergelijking met reformatorische scholen, kranten en bibliotheken gaat hier niet op. Onze scholen en onze krant spelen een zeer belangrijke rol in de toerusting. Inhoudelijk is dat echter totaal anders dan een seculier taalmodel inzetten.
Bovendien: de complexiteit en de snelheid van technische ontwikkelingen nemen meer en meer toe. AI wordt overal geïntegreerd. RefGPT zal deze race niet kunnen winnen. De webapplicatie loopt al ver achter vergeleken met wat mogelijk is. Alleen al het feit dat de app niet op internet kan zoeken, maakt het onmogelijk om de output te verbeteren of actuele informatie te integreren. Jongeren, maar zeker ook ouderen, zullen nieuwe AI-mogelijkheden gebruiken. Daarom is toerusting geen luxe maar noodzaak. ”Gij geheel anders”, niet door techniek, maar door een leven in afhankelijkheid van Christus.
Waar zijn de kerkenraden?
Visser eindigt met een oproep tot samenwerking met „Kliksafe, Yona, enzovoorts”. Bosch spreekt over „geestelijk leiderschap”. Maar ik mis één cruciale partij: de kerk en de kerkenraden.
Hoe garandeert men reformatorische betekenis in een taalmodel dat op kansberekening draait?
RefGPT is geen neutrale techniek. Het claimt „100 procent reformatorisch verantwoorde” antwoorden te geven op theologische en ethische vragen. Willen de ambtsdragers echt dat jongeren leren dat ze hun pastorale vragen, moeiten en zorgen gaan voorleggen aan RefGPT? Is dat dan waar ze hun vertrouwen op moeten stellen?
Kerkenraden hebben een unieke positie. Zij kunnen veel bijdragen aan de toerusting rond AI en moderne technologie. De kerkelijke gemeente kan mensen op diverse leeftijden en niveaus bereiken, anders dan bijvoorbeeld een school kan. Het gaat niet alleen om de jongeren. Ook ouderen gebruiken deze nieuwe technologieën. Een kerk kan toerusting niet overlaten aan alleen de scholen en de krant.
Visser roept op tot samenwerking en die uitgestoken hand wil ik graag aannemen. Laten we samenwerken aan kerkelijke vorming, aan het toerusten van ambtsdragers, aan materiaal voor gezinnen en ons geld en tijd daaraan besteden.
Onbeantwoorde vragen
Beide reacties benadrukken de urgentie, maar gaan niet in op de kernvragen. Waarom zou RefGPT wel werken waar andere technische oplossingen onvoldoende bleken? Wat voorkomt parallel gebruik van ChatGPT? En hoe garandeert men reformatorische betekenis in een taalmodel dat op kansberekening draait?
Ook ik ben voor begrenzing waar die werkt, maar ook en vooral voor vorming door gezin, kerk en school. En ik ben voor realisme over wat techniek kan. Maar het belangrijkste blijft om onze kinderen te leren dat dit niet kan zonder een leven met de Heere en niet zonder hun te vertellen dat genade en wijsheid bij Hem te verkrijgen zijn.
De auteur is ondernemer in de IT en ouderling van de gereformeerde gemeente van Dordrecht.
