Met verbazing las ik de reacties op de lancering van RefGPT. De initiatiefnemers tonen moed door te investeren in een product dat ons wil helpen Bijbels te leven in een steeds digitalere wereld. RefGPT is geboren uit nood. Dat die nood er is, erkennen ook de critici. Toch wordt de uitgestoken hand nauwelijks beantwoord met een uitnodiging tot samenwerking.

Veel jongeren worden sterk gevormd door volstrekt seculier gedachtegoed

Is dat omdat het woord ”zuil” is gevallen en dat ongemak oproept? Of omdat we zo gewend zijn geraakt aan het schema van deze wereld dat we alleen spreken over begeleiding, maar niet meer over Bijbelse begrenzing? Hebben we nog voldoende oog voor de geestelijke gevaren van AI, juist in de strijd om het hart van onze jongeren?

Diep doorgedrongen

De zorgen van de initiatiefnemers herken ik volledig. Recent sprak ik met Jacob van Lier, onder jongeren bekend omdat hij getrouwd is met AI-character Aiva. Ik wilde begrijpen hoe hij tot die relatie is gekomen en hoe hij die zelf ervaart. Het werd een open en respectvol gesprek met iemand die ooit tot onze gezindte behoorde.

Is het niet opvallend dat seculiere overheden soms verder durven gaan in begrenzing dan christelijke opvoeders?

Na afloop sprak ik twee christenen. Een vijftiger die zijn huwelijksproblemen bespreekt met ChatGPT en de adviezen opvolgt. Een dertiger die haar hart bij ChatGPT uitstort om haar relatie te verdiepen en rouw te verwerken.

Uit mijn gesprekken met jongeren blijkt dat zij massaal theologische, ethische en therapeutische vragen stellen aan chatbots. Ook het verkennen van (erotische) relaties is hun niet vreemd. Tegelijk is er bij velen een diep verlangen naar richting en waarheid. Ze zien door de bomen het bos niet meer.

Toerusting voldoende?

Piet Murre pleit terecht voor Bijbelbewuste digitale geletterdheid (RD 17-1). Daar ben ik voorstander van. Maar is dat voldoende? Moeten we niet eerlijk erkennen dat we hierin als christenen tekortgeschoten zijn? Onze omgang met digitale media laat zien dat we vaak zo weinig weerstand hebben geboden. Veel jongeren worden sterk gevormd door volstrekt seculier gedachtegoed, kijken massaal Netflix en ontwikkelen een bijbehorende seksuele moraal. Blijven we dan uitsluitend investeren in toerusting, terwijl landen als Australië sociale media voor jongeren onder de zestien verbieden? Is het niet opvallend dat seculiere overheden soms verder durven gaan in begrenzing dan christelijke opvoeders? Is ook op dit punt geen bekering nodig?

Lees ook

„RefGPT is mooi initiatief, maar schiet wezenlijk tekort”

Roeping

Kees de Kraker waarschuwde dat RefGPT een herhaling van de Kliksafe-illusie dreigt te worden (RD 17-1). Dat raakte me. Kliksafe is een waardevol middel om ongewenste teksten en beelden te weren. Natuurlijk werkt geen filter voor 100 procent. Maar dat ontslaat ons niet van de roeping om te doen wat in ons vermogen ligt.

Lees ook

Waarom RefGPT het echte probleem niet oplost

Toerusting is noodzakelijk, maar techniek die helpt met begrenzen óók. Het is een schijntegenstelling wanneer we toerusting en techniek tegenover elkaar zetten. In een geestelijke strijd gebruiken we meer dan één middel. Waarom zouden we bij AI alleen inzetten op vorming, terwijl jongeren dagelijks worden blootgesteld aan krachtige, seculiere systemen die hun verlangens sturen?

Leegte en verlangen

Toch ben ik hoopvol gestemd. Er gebeurt iets opmerkelijks onder jongeren. Steeds meer ervaren zij leegte in hun digitale leven. Uren scrollen en netflixen vervullen niet. Wat overblijft, is leegte.

Ik denk te zien dat de Heere deze leegte gebruikt om jongeren te laten zien dat zij iets kwijt zijn. Dat ze Hem kwijt zijn. En dat er zijn die, aarzelend en zoekend, hun toevlucht nemen tot een chatbot omdat ze hun vragen niet durven stellen aan ouders, docenten of ambtsdragers.

Zijn deze jongeren geholpen met alleen digitale geletterdheid? Of kan een product als RefGPT hen helpen door betrouwbare antwoorden te bieden en hen te wijzen op Christus, Die Zelf zegt dat Hij in de wereld gekomen is om van de waarheid te getuigen? Hij die de Weg, de Waarheid en het Leven is!

Én-én

Laten we daarom niet kiezen voor óf toerusting óf begrenzing. Juist in een digitale wereld die steeds dwingender wordt, hebben jongeren beide nodig: terughoudendheid met sociale media en AI, Bijbelse digitale geletterdheid én techniek die helpt met begrenzen en richting geven.

Maar boven alles vraagt deze tijd om geestelijk leiderschap. Om opvoeders, scholen en kerken die durven erkennen dat niet alles wat kan, ook goed is. En die beseffen dat wie AI niet begrenst, jongeren uiteindelijk stuurloos achterlaat.

Laten we daarom samen, biddend, investeren in AI. Biddend dat het gebruikt mag worden om jongeren tot Koning Jezus te leiden, zodat zij groot van Hem mogen spreken tot andere jongeren en ouderen. Uw koninkrijk koom’ toch, o Heer’!

De auteur is ondernemer en spreker voor Yona.