Internetfiltering, begeleiding, toerusting en weerbaarheid onmisbaar in huidige digitale wereld
Wie alleen vertrouwt op onderscheidingsvermogen en bescherming loslaat, onderschat hoe kwetsbaar jongeren (en eerlijk gezegd niet alleen zij) vandaag zijn en hoe subtiel en krachtig digitale invloeden hun weg vinden.
De kritiek van Kees de Kraker op de internetfiltering van Kliksafe vlak na het jaar 2000 (RD 17-1) klinkt bekend. Maar wie naar de digitale realiteit van vandaag kijkt, ziet vooral één ding: nog nooit was de behoefte aan internetfiltering, begeleiding, toerusting en digitale weerbaarheid zó groot. En ja, daar zijn ouders en opvoeders keihard bij nodig. Technische hulpmiddelen zijn een onderdeel van opvoeding en onderwijs. Juist omdat die digitale wereld zo ondoorzichtig is geworden en zo heel anders dan vlak na het jaar 2000.
Verantwoordelijkheid
De suggestie dat technische bescherming voor jongeren niet helpt, gaat voorbij aan de kern en vraagt om nuance. Naast gesprek en gebed is het onze plicht om ons bewust af te schermen van de dagelijkse digitale stortvloed aan verleidingen, manipulatie en risico’s. Dat betekent zoveel mogelijk de juiste middelen gebruiken om de duivel geen kans te geven.
Verleiding, misleiding en schadelijke teksten en beelden zijn nooit verder weg dan één klik
Ouders en scholen hebben hun handen vol aan de snel veranderende onlinewereld. Een stevig fundament van technische bescherming helpt ruimte te creëren voor gesprek, begeleiding en vorming, en biedt opvoeders de kans hun verantwoordelijkheid te nemen.
Basisbescherming
Laten we eerlijk zijn: de digitale wereld ís complex. Jongeren groeien op in een tijd waarin AI werkstukken binnen seconden presenteert. Chatbots worden gezien als emotionele steun en vervanging van sociaal contact. Gokken in kindergames (bijvoorbeeld Roblox) wordt beloond. En verleiding, misleiding en schadelijke teksten en beelden zijn nooit verder weg dan één klik. In die wereld hebben kinderen en jongeren een basisbescherming nodig.
Vrijheid zonder bescherming is geen vorming, maar een vorm van verwaarlozing
Zoals kinderen in de auto een gordel dragen en ouders hun de verkeersregels uitleggen, zo hebben ze online ook een gordel nodig. Het gaat om techniek én vorming. Niet het een óf het ander, maar allebei. De Krakers opinieartikel pleit voor toerusting en vorming. Terecht! Maar toerusting gedijt niet in een omgeving zonder kaders. Als die kaders ontbreken en ouders hun verantwoordelijkheid niet nemen, worden kinderen niet toegerust. Dan worden ze overgeleverd aan een wereld die geen rekening houdt met hun kwetsbaarheid. Vrijheid zonder bescherming is geen vorming, maar een vorm van verwaarlozing.
Ouders en scholen zeggen vaak tegen ons: „We willen onze kinderen leren omgaan met de digitale wereld, maar we kunnen hen niet in het diepe gooien, in de hoop dat ze blijven drijven. Daarom kiezen we voor basisrandvoorwaarden, zodat wij ons kunnen richten op opvoeden, begeleiden en toerusten.”
Noodzaak
De vergelijking met internetfiltering uit de jaren 2000-2010 lijkt te miskennen hoe fundamenteel de digitale wereld is veranderd. Wat ooit overzichtelijk en statisch was, is nu grenzeloos, flexibel en zelflerend.
Vroeger bestond bescherming vooral uit afschermen (whitelisting). Het jaar 2026 vraagt om begrenzen. Niet alles kan dicht, maar ook niet alles hoeft open. Juist door zulke kaders kunnen toerusting en vorming plaatsvinden binnen een (online)wereld die anders grenzeloos is. Onlineveiligheid is geen illusie, maar noodzaak. Daarom is dit niet het moment om technische bescherming af te schrijven, maar om haar juist te versterken en te omarmen. Om verantwoordelijkheid te nemen in deze beangstigende moderne digitale tijd.
Samen verantwoordelijk
Digitale veiligheid bestaat uit het volgende:
techniek beschermt;
ouders begeleiden;
scholen vormen;
kerken en gemeenschappen geven richting.
De oproep van de makers van RefGPT om als organisaties die werkzaam zijn op het snijvlak van jongeren, opvoeding en digitalisering gezamenlijk op te trekken, onderschrijf ik dan ook van harte. Wie alleen vertrouwt op onderscheidingsvermogen en bescherming loslaat, onderschat hoe kwetsbaar jongeren (en eerlijk gezegd niet alleen zij) vandaag zijn en hoe subtiel en krachtig digitale invloeden hun weg vinden.
De auteur is directeur van Kliksafe.
