”De gestolen preek” of zo u wilt ”De geleende preek”. Het kon de titel van een roman zijn. Mijn ”Leentjebuur” (vorige column, RD 2-2) leverde een aantal reacties op. Sommigen vielen me bij, anderen waren gebelgd.

Lees ook

Zo origineel zijn prekenmakers niet

Een collega kreeg de column viermaal toegestuurd en vroeg zich vertwijfeld af of hij ook tot het dievengilde gerekend wordt, terwijl de man ambachtelijk hand-, denk- en knieënwerk aflevert. Is er een heksenjacht geopend op dominees? Wordt er met kanonnen op vlooien geschoten? Sorry, collega’s, voor dit vergelijk: vlooien. Zelf belandde ik ook in de verdachtenhoek. „Als hij het zo luchtig opneemt, zal hij zelf ook wel...”

De gereformeerde voorman Abraham Kuyper zou mij rubriceren onder ”de halven”. Echte gereformeerde belijders relativeren immers niet. Dat deed hij zelf dan ook zeker niet. Iets is waar of niet waar, zwart of wit. Ik heb het nooit zo op scherpslijpers en fanatiekelingen die alles tot in het uiterste verabsoluteren, dus moet ik wel een ”halfje” zijn. Volgens mijn lieve vrouw is een halfje nog altijd beter dan niks of zelfs twee keer niks. Relativeren is trouwens niet hetzelfde als relativisme. Wordt men bij het ouder worden misschien milder in zijn oordeel...?

Een overleden broeder ruimde uit angst om te plagiëren al zijn prekenbundels op. Internet bestond nog niet. De in zijn tijd alom bekende Amsterdamse dominee J.J. Buskes werd ooit beschuldigd van plagiaat. De aanklagers confronteerden hem met een preek die qua structuur, opbouw en inhoud als twee druppels water op de zijne leek. Hij kende die preek niet. Wat bleek? Beide dominees hadden eenzelfde eerdere bron. Er zou een lange lijst te maken zijn met voorbeelden van ”schrikbarend plagiaat”.

Wie eropuit is, kan, al dan niet met behulp van een plagiaatscanner, heel wat ”preektijgers” aan de schandpaal nagelen. „En stel mijn oogmerk in den dag...” (Psalm 26:2 berijmd). Dat alles laat onverlet dat het kopiëren van preken een vorm van diefstal is. Zeker als de bron onvermeld blijft. Ik kan me overigens niet voorstellen dat een predikant andermans preek in zijn geheel houdt, zeker niet structureel. Zelf zou ik bang zijn vroeg of laat een keer door de mand te vallen. Maar vooral dit: Gods Woord en het predikantschap verdienen beter. Dus ook geen AI-preken.

Nog één opmerking: de hele affaire over het plagiëren van preken sticht niet; het lijkt eerder een klucht. Buskes hoorde een radiodominee een overdenking houden die van zijn hand was. Dat werd er niet bij gezegd. Hij vroeg de ”dief” beleefd het honorarium dat hem uitgekeerd werd te delen. Het antwoord is nooit gekomen.

Een overleden broeder ruimde uit angst om te plagiëren al zijn prekenbundels op