En worden de argumenten voor begraven niet steeds zwakker als je het milieu erbij betrekt? En ons land is toch ook heel dichtbevolkt? Waar moeten we al die begraafplaatsen laten? Ook worden de kosten steeds hoger. Ik kreeg onlangs een brief over het verlengen van de grafrechten van ons graf voor twintig jaar: samen met verplichte onderhoudskosten ruim 4000 euro. Voor menig gezin toch niet eenvoudig om voor jezelf of voor je ouders op te brengen.

Probleem?

Moeten christenen hier zo’n probleem van maken? Crematie of lijkverbranding komt wereldwijd voor. We treffen het aan in Kanaän voor de komst van Israël, onder de Germanen en ook in de hogere kringen van Grieken en Romeinen.

De geschiedenis laat wel zien dat, zodra het christendom meer invloed krijgt, crematie minder wordt. Dat gaat rond de Middellandse Zee sneller dan bij onze voorouders. Keizer Karel de Grote vaardigt om die reden in 785 een wet uit waarin hij op straffe des doods (!) verbiedt een dode „volgens de gewoonte van de heidenen te verbranden”. Als straf blijft de verbranding wel bestaan, denk maar aan de brandstapels voor de ketters.

Crematie komt enkel in de Bijbel voor als verschrikkelijke straf

Vanaf de 18e eeuw gaan er in Europa stemmen op om lijkverbranding weer mogelijk te maken, bijvoorbeeld tijdens de Franse Revolutie. Maar vooral in Italië komt er verzet tegen de christelijke opvattingen over de dood en het eeuwige leven. In 1876 wordt in Milaan het eerste crematorium geopend. In Nederland wordt in 1913, tegen de wet in, ook een crematorium geopend, in Westerveld. Crematie wordt in Nederland pas in 1955 wettelijk mogelijk. In 1968 worden begraven en cremeren voor de wet gelijkgesteld.

Aanvankelijk gaat het om een symbool tegen de kerk en het geloof, maar dat ligt nu anders. Mensen vinden het schoner, goedkoper, ruimtebesparend en prettiger dan begraven. En ze kunnen hun geliefden dichtbij houden door een urn in de boekenkast of in de vensterbank te zetten. We komen crematie ook tegen in christelijke rouwadvertenties.

Middelmatig?

De Bijbel geeft geen bevel tot begraven en verbiedt lijkverbranding niet. Dat is frappant. Maar in dit geval gaat het niet om een ”middelmatige” zaak waarin ieder zelf zijn weg moet vinden.

Blijkbaar was een verbod niet nodig. Het is veelzeggend dat Israël steeds weer de neiging heeft om de heidense leefstijl van de buurvolkeren over te nemen, maar zich op het punt van de crematie nooit heeft laten meetrekken. We vinden zowel bij de aartsvaders als bij de latere generaties alleen de begrafenis. Ook in het Nieuwe Testament is er alleen sprake van begraven worden, waarbij het begraven worden van de Heere Jezus voor ons het belangrijkst is. Paulus wijst ons op de diepe symboliek van dit begraven worden.

Komt crematie dan in de Bijbel niet voor? Jawel, maar alleen als een verschrikkelijke straf. Juda wil zijn schoondochter Thamar verbranden, omdat zij gehoereerd zou hebben (Genesis 38:24). Als een dochter van een priester ontucht pleegde, moest zij verbrand worden. Achan wordt bij Jericho niet alleen gestenigd, maar ook verbrand (Jozua 7:15).

Verbranding staat symbool voor de totale vernietiging van de door God vervloekte uit het midden van zijn volk. Koning Josia moet op Gods bevel de beenderen van de priesters van de kalverendienst te Bethel opgraven en verbranden (2 Koningen 23:15-18). Dit is niet toevallig, maar is als oordeel van God geprofeteerd (1 Koningen 13:2).

De Bijbel geeft geen bevel tot begraven en verbiedt lijkverbranding niet

Betekenis

Het gaat bij het begraven om meer dan een joodse of joods-christelijke gewoonte. Een graf en begraven worden zijn van grote waarde vanwege de betekenis van het lichaam. Het beeld van begraven functioneert ook als beeld voor de verlossing en de redding van zondaren. Paulus schrijft in Romeinen 6:4: „Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat gelijkerwijs Christus uit de doden is opgewekt tot de heerlijkheid van de Vader, alzo ook wij in nieuwigheid des levens zouden wandelen” (vergelijk Kolossenzen 2:12).

Graankorrel

Paulus gebruikt in 1 Korinthe 15 trouwens een heel mooi beeld voor begraven, dat gelijk laat zien dat Paulus van begraven uitgaat. Het lichaam is geen ”stoffelijk overschot” dat onder de grond gestopt wordt, maar een graankorrel die gezaaid wordt met het oog op de oogst. De graankorrel gaat onder de grond ontbinden en dat leidt tot het ontkiemen van nieuwe wortels. Zo komt er nieuw koren.

Het beeld van begraven functioneert ook als beeld voor de verlossing en de redding van zondaren

Zo mogen door Christus nu ook degenen die in Hem geloven hun begrafenis zien. Zoals die ene korrel veel mooier en rijker tevoorschijn komt in een volle halm met vele korrels, zo zal ook ons lichaam worden opgewekt en veel heerlijker tevoorschijn komen. Paulus zegt in Romeinen 8:29 dat we dan helemaal aan Christus gelijk zullen zijn: volmaakt en heerlijk.

Zo is het symbool van gezaaid worden op de dodenakker rijker dan dat van de oven waarin het lichaam tot as, tot een anorganische stof wordt.