In het Oude Testament staan heel wat wetten die voor moderne mensen vragen oproepen. Denk aan Leviticus 20, waar aan een hele lijst misdaden de doodstraf wordt gekoppeld. Moet de regelgeving echt zo streng zijn?

Voor velen is dat veel te rigoureus. God is toch een God van liefde? Dan kan Hij toch niet dezelfde zijn als de God van al die strenge wetten? Zijn er dan misschien toch twee goden? Of is God na verloop van tijd anders geworden?

De laatste twee gedachten staan echter haaks op de Bijbel. Die is er duidelijk over: er is maar één God (zie bijvoorbeeld Jesaja 45:22) Die niet verandert (zie bijvoorbeeld Maleachi 3:6). Deze opties –meer goden of een God Die Zich in de loop van de tijd ontwikkelt– bieden dus geen bevredigend antwoord op de vraag. Wat dan?

Huwelijk

Hoe streng en rigoureus die straffen uit Leviticus ook lijken, toch zijn ze afkomstig van de God van liefde. De HEERE heeft Zijn volk Israël bevrijd uit de slavernij van Egypte. In Psalm 136 wordt die verlossing verbonden met Gods goedertierenheid. Het Hebreeuwse woord voor ”goedertierenheid” kan ook vertaald worden met verbondstrouw, toewijding of liefde. In die bevrijding schittert Zijn liefde voor Israël. De HEERE sloot met Israël een verbond (zie Exodus 20) en deze verbondsrelatie wordt in het Oude Testament uitgetekend met de beeldspraak van het huwelijk. God wil de God van de Israëlieten zijn, Hij wil voor hen zorgen, hen leiden en hen gelukkig maken. Tegen die achtergrond vraagt Hij van hen dat ze Hem liefhebben met heel hun hart en al hun kracht (vergelijk Deuteronomium 6:5).

De HEERE stelde uit liefde duidelijke grenzen, waarbinnen de Israëlieten in wederliefde tot Hem heilig konden leven

Wie inzoomt op het beeld van het huwelijk komt wellicht een stapje verder richting een antwoord op de vraag. In een goed huwelijk houden man en vrouw van elkaar. In huwelijkse liefde zijn ze exclusief aan elkaar verbonden; een derde is per definitie een gevaar voor het huwelijk en moet op gepaste afstand gehouden worden. Het is toch niet meer dan normaal dat je er niet aan moet denken dat je huwelijkspartner huwelijkse liefde aan een ander wil geven? Je wilt toch niet dat hij/zij vreemd gaat en overspel pleegt?

Heiligheid

Op een vergelijkbare manier wilde de HEERE, de heilige God, niet dat de Israëlieten Hem ontrouw zouden worden, geestelijk overspel zouden plegen door te leven als de heidense Kanaänieten. Daarom stelde Hij uit liefde duidelijke grenzen, waarbinnen de Israëlieten in wederliefde tot Hem zich veilig konden bewegen en heilig konden leven (zie de heiligheidswet in Leviticus 17-26). Daarnaast gaf Hij heldere regels om het leven richting te geven, zodat zij zouden delen in Zijn vrede (shalom). „Neemt waar, en hoort al deze woorden, die Ik u gebiede, opdat het u, en uw kinderen na u, welga tot in eeuwigheid, als gij zult gedaan hebben wat goed en recht is in de ogen des HEEREN, uws Gods” (Deuteronomium 12:28).

Hoewel de kern van de Bijbelse boodschap door alle eeuwen blijvend is, sluit de concrete uitwerking daarvan aan bij de cultuur van een bepaalde tijd

En ja, Hij formuleerde ook (in onze ogen) strenge straffen, om te voorkomen dat mensen bij Hem zouden wegdwalen. Hij wilde niet dat het van kwaad tot erger zou gaan en dat hoe langer hoe meer mensen hun hart en liefde zouden geven aan afgoden, waarmee ze hun geluk zouden verspelen en zich de dood op de hals zouden halen.

Cultuur

De genoemde straffen zijn in onze ogen heel streng en wreed. In de tijd en wereld van het Oude Testament was het echter min of meer gebruikelijk om op zo’n manier met wetsovertreders om te gaan.

Jezus Christus heeft de strengste straf gedragen

We stuiten hier op het punt van de culturele bepaaldheid van de Schrift. Hoewel de kern van de Bijbelse boodschap door alle eeuwen blijvend is, sluit de concrete uitwerking van die boodschap aan bij de cultuur van een bepaalde tijd. Dat betekent dat de ”uitwerking” in een andere tijd en een andere cultuur er anders uit kan zien, zonder dat de kern van waar het om gaat daardoor aangepast wordt. Voor de wetten van Leviticus betekent dat concreet dat steniging in onze cultuur niet toegepast hoeft te worden. Steniging is immers slechts de ”uitwerking” van de heiligheidswet, zoals die gebruikelijk was in de cultuur van toen en daar. Ze raakt als zodanig niet de blijvende kern. De kern van de wetten –het bewaren van heiligheid– is echter blijvend, omdat deze onlosmakelijk verbonden is aan de heiligheid van de HEERE, de God Die niet verandert.

En nu?

De strenge wetten uit het Oude Testament hebben ons als christenen wat te zeggen. Hoe dan? Voor een goed antwoord op die vraag moet men zich niet focussen op cultuurverschil en evenmin denken aan een veranderde God. Het cruciale punt ligt bij Jezus Christus. Door Zijn komst is er een andere situatie ontstaan. Hij heeft de strengste straf gedragen, toen Hij de vloek op de zonde droeg en Zich aan het kruis liet nagelen. Dat is een bewijs van hoe serieus God de zonde neemt. De zonde is Hem ernst; die kostte het leven van Zijn Zoon. Hij koos voor deze weg van de dood, die voor ieder die door genade in Hem gelooft de weg tot het leven is.

Wie door het geloof aan Hem verbonden is, krijgt er oog voor dat de strengheid van de regelgeving niet alleen iets zegt over God, maar ook over de mate van Zijn genade voor zondaren: zo streng de wetten zijn, zo heilig is Hij en zo groot zijn Zijn barmhartigheid en Zijn liefde (vergelijk Efeze 2:4). Die zal uit dankbaarheid gehoor willen geven aan de oproep van Petrus om een heilig leven te leiden (1 Petrus 1:13-16).