Meer openheid over seksueel misbruik in kerk

Gezien van der Leest.  beeld RD

Over seksueel misbruik kan steeds opener worden gesproken. Tegelijk neemt misbruik nieuwe vormen aan, constateert Gezien van der Leest, coördinator van de stichting VPSG, die 35 jaar actief is op het gebied van seksueel geweld en zingeving.

Dinsdag was er een jubileumbijeenkomst in Haarlem. De afkorting VPSG staat voor ”Vrouwen Pastoraat Seksualiteit Geweld”, maar die naam wordt niet meer gebruikt omdat ook mannen welkom zijn voor hulp. En pastoraat is een woord dat veel mensen niet kennen. De stichting is een kleine oecumenische organisatie die wordt gerund door pastoraal-levensbeschouwelijk counselors met deskundigheid op het gebied van godsdienst, zingeving en traumaverwerking.

Geloofsvragen

De stichting werd 35 jaar geleden opgericht om een stem te geven aan vrouwen die zijn misbruikt, licht Van der Leest toe. „In een tijd waarin vrouwen zich emancipeerden, kwamen er tegelijkertijd veel verhalen over seksueel misbruik naar boven. Dat leidde tot veel geloofsvragen: hoe kan er incest plaatshebben als we geloven dat God alles ziet? Waarom greep God niet in? In de begintijd hoorde je weleens de opmerking dat seksueel misbruik en incest niet in de kerk voorkomen, maar we zijn er inmiddels achter dit niet klopt.”

Volgens Van der Leest wordt het probleem van seksueel misbruik steeds vaker herkend. „In het verleden konden slachtoffers het misbruik soms tientallen jaren verbergen. Nu komt het veel meer aan de oppervlakte en is er aandacht voor de zingevingsvragen die hierdoor zijn ontstaan.”

Helaas gaat het seksueel geweld na 35 jaar nog steeds onverminderd door, constateert Van der Leest. „Er is dus nog een hele wereld te winnen. Je ziet zelfs dat het seksueel geweld nieuwe vormen heeft aangenomen, bijvoorbeeld in sexting en groepsverkrachtingen. Seksueel misbruik heeft in de meeste gevallen te maken met macht. Mensen weten nog steeds niet dat zij grenzen moeten respecteren.”

Door de MeToo-beweging is het bewustzijn gegroeid dat seksueel geweld veel vaker plaatsvindt dan eerder voor mogelijk werd gehouden. „Veel vrouwen hebben een stem gekregen. Toch zijn er nog veel verhalen die in het verborgen blijven; mensen die hun hele leven onder de gevolgen van misbruik lijden.”

Werkschrift

Een van de slogans van de VPSG is: ”Praat erover!” Mensen moeten misbruik „in het licht brengen, erkennen van wat er is. Hoe lastig en pijnlijk dat ook is.”

De VPSG is een kleine organisatie. Van der Leest is samen met een viertal medewerkers goed voor amper één fte. De stichting ontvangt steun via collecten van kerken en organisaties.

De VPSG presenteerde dinsdag het eerste werkschrift van de reeks ”Ik ga door – werken aan zingeving na seksueel misbruik”. Dat gaat over schaamte en schuld.