Hoe de rechtszaak tegen Akster zich zes jaar voortsleepte
De rechtszaak in Malawi tegen de van seksueel misbruik verdachte ontwikkelingswerker Wim Akster sleept zich voort. Hoewel er de laatste maanden schot in de zaak lijkt te komen, is er – zes jaar na dato – nog altijd geen uitspraak. Maandag staat een cruciale rechtszitting gepland. Hoe verliep de rechtsgang sinds de aanhouding? En waardoor liep het proces zo veel vertraging op? Een overzicht in chronologische volgorde.
April 2020 – De financieel directeur van Stichting Timotheos in Malawi, Wim Akster, wordt op 15 april aangehouden op verdenking van seksueel grensoverschrijdend gedrag jegens mannen. Hij komt in voorlopige hechtenis te zitten. De Malawische justitie stelt een onderzoek tegen hem in. Het bestuur van de stichting zet Akster op non-actief. Een week na de aanhouding komt hij op borgtocht vrij.
September 2020 – De Malawische politie houdt Akster op 24 september opnieuw aan, nu op verdenking van ontucht met meerdere minderjarige meisjes. Er wordt een tweede rechtszaak tegen hem aangespannen. Later blijkt dat er onvoldoende bewijs is om Akster te kunnen vervolgen voor ontucht met verschillende minderjarige meisjes. Wat overeind blijft staan, is vermeend misbruik van een negentienjarige vrouw.
Mei 2021 – De zaak rond het vermeende misbruik van negen mannen krijgt vanaf 10 mei – op verzoek van Akster zelf – een vervolg bij het Constitutioneel Hof. Akster vecht daar de artikelen 153, 154 en 156 van het Wetboek van Strafrecht aan. Daarmee krijgt de zaak een wending. De rechtszaak draait nu om de vraag of homoseksualiteit nog wel strafbaar moet zijn in Malawi.
Een Malawische rechtbank seponeert op vrijdag 28 mei de zaak waarin Akster is aangeklaagd voor misbruik en mensenhandel van een negentienjarige vrouw.
Juni 2021 – Enkele non-gouvernementele organisaties (ngo’s) uit Malawi dienen bij de rechtbank in het Malawische Blantyre een nieuwe zaak tegen Akster in wegens vermeend seksueel misbruik van ten minste één vrouw, die ten tijde van het misbruik mogelijk minderjarig was.
Oktober 2021 – Het Constitutioneel Hof besluit tot uitstel van de rechtszaak. Akster is intussen betrokken bij de nieuwe Stichting Lukas, die zich mede wil inzetten voor slachtoffers van seksueel misbruik. Om die reden vragen mensenrechtenorganisaties de rechter om Akster het land uit te zetten. Het hooggerechtshof besluit deze maand dat het seponeren van de zaak in mei 2021 voortijdig en onterecht was.
November 2021 – De politie houdt Akster aan vanwege verboden vuurwapenbezit en laat hem na enkele dagen op borgtocht vrij. In dezelfde maand wijst het Constitutioneel Hof een wrakingsverzoek van Aksters advocaten af. Die maakten eerder bezwaar tegen de persoon van Victor Jere die door het hof werd aangewezen om de staat te vertegenwoordigen.
December 2021 – Het gerechtshof oordeelt dat de procedure tegen Akster moet worden voortgezet bij het Constitutioneel Hof. Eerder had Jere het hof verzocht de zaak terug te verwijzen naar een lagere rechtbank, omdat de advocaat van Akster zich niet aan de procedure had gehouden. Jere beschuldigde hem van vertragingstactiek.
Victor Jere, die de staat vertegenwoordigt, beschuldigt de advocaat van Akster van vertragingstactiek
April 2023 – Samen met transvrouw Jana Gonani verschijnt Akster voor het Constitutioneel Hof, omdat hij vindt dat het verbod op homoseksualiteit in Malawi in strijd is met de grondwet. Een van de drie rechters van het hof trekt zich terug, omdat hij de schijn wekt partijdig te zijn.
Juli 2023 – Akster krijgt tijdens een zitting van het Constitutioneel Hof vragen over vermeend seksueel misbruik van negen ondergeschikten. Het hof berispt Akster, nadat hij een dag eerder een getuige in de rechtszaak probeert te beïnvloeden.
Augustus 2023 – De hoorzittingen in de zaak bij het Constitutioneel Hof nemen twee dagen in beslag. De rechters geven aan dat ze pas een datum voor de uitspraak vaststellen als zij zich een oordeel hebben gevormd.
Juni 2024 – Het Constitutioneel Hof doet uitspraak over de vraag of homoseksualiteit nog wel strafbaar moet zijn in Malawi. Het wijst het verzoek van Akster om de zogenoemde antihomowetten uit het Wetboek van Strafrecht te halen af. Dat betekent dat de rechtszaak een vervolg krijgt bij de strafrechter. Het uitstapje naar het Constitutioneel Hof heeft in totaal ruim drie jaar in beslag genomen.
Het uitstapje naar het Constitutioneel Hof heeft in totaal ruim drie jaar in beslag genomen
Februari 2025 – Akster moet opnieuw voor de strafrechter verschijnen, acht maanden na de uitspraak van het Constitutioneel Hof. Bij aanvang blijkt zijn strafdossier kwijt te zijn, omdat het hof dat niet had overgedragen aan de lagere rechtbank. Daardoor kan de rechtszaak niet van start gaan. De vertraging leidt tot onvrede bij mensenrechtenorganisaties die mensenhandel en seksueel misbruik in Malawi bestrijden.
Maart 2025 – De zitting op 12 maart gaat niet door, omdat er die dag geen rechter beschikbaar is. Twee weken later gaat er opnieuw een streep door een geplande zitting; Aksters advocaat laat verstek gaan.
April 2025 – Op 28 april krijgt de zaak een vervolg. Akster zegt ziek te zijn. Zijn advocaat, Fostino Maele, is zonder kennisgeving afwezig. De advocaat van de vermeende slachtoffers, Victor Jere, vraagt de rechter de borgtocht van Akster in te trekken. De rechter stemt daarmee in. Hij noemt „het gedrag van de beklaagde en diens raadsman opzettelijke pogingen om de rechtsgang te vertragen”.
Mei 2025 - Akster mag de behandeling van zijn rechtszaak toch in vrijheid afwachten, zo besluit de rechter een week later. Tijdens de inhoudelijke behandeling van de strafzaak op vrijdag 16 mei wordt een eerste getuige gehoord, een van de vermeende slachtoffers van Akster.
Juli 2025 – De ondervraging van de eerste getuige gaat verder. Hij vertelt tot in detail over het misbruik door Akster. De raadsman van de slachtoffers, Jere, die ook de staat in deze zaak vertegenwoordigt, krijgt van de rechter toestemming om de aanklachten tegen Akster aan te vullen, omdat „er belangrijke aspecten ontbraken”.
Augustus 2025 – Een inhoudelijke vervolgzitting gaat niet door.
September 2025 – Drie getuigen leggen tijdens een rechtszitting verklaringen af over seksuele ontmoetingen met Akster. De mannen verklaren dat Akster hen meerdere malen dwong tot seks.
Oktober 2025 – Opnieuw hoort de rechter een vermeend slachtoffer van Akster. Ook hij verklaart gedwongen te zijn tot seksuele handelingen met Akster.
Akster moet op zoek naar een nieuwe advocaat, omdat zijn vorige is benoemd tot officier van justitie
November 2025 – Akster moet op zoek naar een nieuwe advocaat, omdat zijn vorige is benoemd tot officier van justitie. Hij zegt dat advocaten niet staan te popelen om de zaak over te nemen.
December 2025 – Op 15 december staat er een vervolgzitting op het programma. De rechter verplaatst die naar 21 januari 2026. De reden van het uitstel luidt dat de rechter zich voorbereidt op de kerst- en nieuwjaarsvakantie.
Januari 2026 – Eén dag voor de zitting op 21 januari heeft Akster een nieuwe advocaat: Michael Goba Chipeta. Die verzoekt de rechtbank de zitting te verdagen. Hij heeft meer tijd nodig om de zaak te bestuderen. De rechter gaat er niet in mee, omdat Akster ruim zestig dagen de tijd had een nieuwe raadsman te zoeken. Victor Jere is er blij mee. Hij noemt het verzoek van Chipeta een nieuwe poging om de zaak te vertragen. Tijdens de zittingsdag hoort de rechter de laatste getuige, rechercheur Simeon Khamisa, hoofd van de recherche in het zuidwesten van Malawi. Khamisa zegt dat hij verklaringen opnam van enkele slachtoffers en dat de verdachte seksueel misbruik heeft toegegeven.
Februari 2026 – Op 18 februari verplaatst de rechter de zitting die op 25 februari zou plaatsvinden naar 4 maart.
Maart 2026 – Het horen van getuige Simeon Khamisa krijgt een vervolg tijdens de zitting op 4 maart. Rechter Paul Chiotcha besluit dat de officier van justitie en de verdediging van Akster dertig dagen de tijd krijgen om de pleidooien bij hem in te dienen. Op maandag 13 april bepaalt hij of de rechtszaak inhoudelijk vervolgd wordt of niet. Zo niet, dan eindigt de zaak tegen Akster. Indien wel, dan krijgt zijn advocaat de mogelijkheid in een vervolgzitting zijn verdediging te voeren.
Vond u dit artikel nuttig?
Gerelateerd nieuws
- Meer over
- Ontwikkelingssamenwerking
