Geen bewijs voor spookvarkens

beeld RD, Anton Dommerholt

Inderdaad, er zit een gat tussen verschillende registraties van aantallen varkens in Nederland. Maar daar kun je niet zomaar de conclusie uit trekken dat boeren op grote schaal sjoemelen.

Varkens in Nood suggereert na vergelijking van diverse statistieken dat er in Nederland 2 tot 3 miljoen spookvarkens rondlopen. Boeren frauderen, de officiële dierregistratie faalt, er wordt minimaal gecontroleerd en er gaan honderdduizenden „illegale” varkens de grens met Duitsland over, aldus de actiegroep.

Varkenshoudersorganisatie POV is woedend en spreekt van „gegoochel met getallen” en „stemmingmakerij” die de verduurzaming van de sector alleen maar in de wielen rijdt.

Het ministerie van LNV wijst de beschuldiging dat de dierregistratie lek zou zijn af, maar laat wel onderzoek doen door zijn controle-organisaties RVO en NVWA.

Robert Hoste, econoom varkenshouderij bij de Wageningen Universiteit, werd dinsdagavond door het tv-programma RTL Nieuws opgevoerd als onafhankelijk expert die de berekeningen van Varkens in Nood zou ondersteunen. Hoste wil het woord fraude echter niet in de mond nemen.

„Zulke vergaande conclusies kun je niet trekken”, zegt hij woensdag desgevraagd. „RTL heeft mij gevraagd de berekeningen van Varkens in Nood te controleren. Als je alles bij elkaar optelt zouden er jaarlijks 17,5 miljoen varkens geslacht moeten worden, terwijl dat er volgens officiële cijfers 15,2 miljoen zijn. Er is dus een berekend gat van 2,3 miljoen dieren.”

Verklaring

Voor Hoste was dat geen nieuws. „We weten dit al zeker tien jaar. Een goede verklaring hebben we er niet voor. De gebruikte databestanden zijn niet bedoeld om aan elkaar te koppelen, dus het is de vraag of je dat wel kunt doen. Dat er in de varkenssector op zo’n schaal gefraudeerd zou worden, kan ik me niet voorstellen.”

Paul Bens, directeur van DLV Advies, de geprivatiseerde vroegere rijkslandbouwvoorlichting, zegt dat Varkens in Nood appels met peren vergelijkt. „Statistieken hanteren verschillende definities voor dieren die ze wel en niet meetellen. Wij komen op duizend varkensboerderijen maar hebben geen aanwijzing voor fraude met de dierregistratie.”

Varkens in Nood vermenigvuldigde onder meer het CBS-cijfer over de zeugenstapel met het gemiddelde aantal biggen dat Nederlandse moedervarkens per jaar werpen. Volgens POV-voorzitter Linda Janssen registreert het CBS echter het aantal stalplaatsen. „Daar zitten ook lege plaatsen bij en plaatsen voor jonge zeugjes die nog geen biggen produceren. Als je die meetelt, kom je op veel te hoge aantallen biggen.” Daar komt bij dat een boer ‘zwarte’ varkens nergens kwijt kan. „Geen enkel slachthuis neemt ongeregistreerde dieren aan”, zegt ze.

Varkens in Nood vindt dat varkens –net als runderen individueel zouden moeten worden geregistreerd. Tot nu toe dragen de dieren alleen een bedrijfsnummer. Janssen zegt dat de sector daar al naar kijkt. „Technisch is het mogelijk, maar het brengt wel enorme kosten met zich mee.”