Recensie: Artikelen dr. Jan Smelik over liturgie en kerkmuziek

Waarom staat in oude psalmboeken tussen de coupletten soms het woord ”Pauze”? Waar komen onze bid- en dankdag vandaan? Hoe zijn de beide kerst-suites van Jan Zwart opgebouwd? Welke rol speelde het orgel in de liturgische muziek van Bach?

In zijn boek ”Zingen en zeggen” schrijft dr. Jan Smelik over deze en andere zaken: allemaal onderwerpen die verband houden met de kerkmuziek en de liturgie. Het betreft opnieuw –eerder deed hij dat in ”Gods lof op de lippen”– een bundeling artikelen die de musicoloog/hymnoloog uit Steenwijk elders publiceerde, onder andere in de bladen EREdienst en Het Orgel. De bijdragen verschillen nogal van karakter: van luchtige columns tot doorwrochte wetenschappelijke artikelen.

Zoals we van hem gewend zijn, biedt Smelik heldere en onderbouwde betogen: nuchter, kritisch en principieel. Hij is bijvoorbeeld kritisch over het feit dat de beamer in de eredienst de liedbundel verdrijft. Als het gaat om de viering van het avondmaal, voert hij een pleidooi voor het spelen van instrumentale muziek („Onze diensten zijn mijns inziens doorgaans al veel te verbaal...”). Hij stelt vragen bij het nut van een dogmatische uiteenzetting voorafgaand aan de viering van een sacrament. En hij heeft bezwaren tegen het gebruik van collectebonnen of -munten; de zogenoemde Givt-app heeft volgens hem betere papieren.

Je hoeft het niet in alles met Smelik eens te zijn om veel waardevols in deze bundel te vinden.

Zingen en zeggen. Artikelen & columns op het gebied van liturgie en kerkmuziek, dr. Jan Smelik; uitg. in eigen beheer, Steenwijk, 2018; ISBN 978-90-824897-2-9; 190 blz.; € 15,-; bestellen: www.smelik.net