Verkenner begint zijn lange reis naar de zon

De Parker Solar Probe nadert de zon in deze artist impression van de NASA. beeld EPA
2

Een Amerikaanse satelliet vertrok zondag naar het hol van de leeuw: de zon. De Parker Solar Probe zal daar naar verwachting in november aankomen. De sonde moet informatie opleveren over de atmosfeer van de belangrijkste ster uit het Melkwegstelsel.

De Parker Solar Probe komt dichter bij de zon dan een ruimtevaartuig ooit geweest is: op 6 miljoen kilometer afstand. Dichtbij genoeg om een duik in de atmosfeer van de zon te nemen, maar ver genoeg om niet te verbranden. Ter vergelijking: Mercurius, de eerste planeet in ons zonnestelsel, staat bijna tien keer zo ver van de zon af.

De sonde kan temperaturen van 1400 graden Celsius weerstaan. De straling op de bestemming is ongeveer 500 keer zo fel als bij de aarde. Een speciaal schild moet de sonde daartegen beschermen. Zonder dat schild zou de satelliet maar een paar seconden overleven. De Parker gaat de komende zeven jaar ovale banen rond de zon draaien.

Mysterie

De zon is voor wetenschappers een groot mysterie. Zo zijn er grote temperatuurverschillen op de ster. In de atmosfeer is het 1 miljoen graden, op het oppervlak ‘hooguit’ 6000 graden. Het grote temperatuurverschil heeft mogelijk te maken met elektromagnetische golven. De enige manier om erachter te komen, is zelf een kijkje te gaan nemen.

De Parker moet ook onderzoek gaan doen naar de zogeheten zonnewind. Dat is een stroom geladen deeltjes die de zon continu naar alle planeten slingert. Ook de aarde krijgt zo nu en dan de volle laag. Als die deeltjes weten door te dringen tot de dampkring van de aarde veroorzaken ze daar het noorderlicht en het zuiderlicht. De deeltjes kunnen echter schadelijk zijn voor satellieten en communicatie.

Zonnevlammen

Ook over zonnevlammen en plasmawolken moet de Parker meer inzicht geven. Zo willen wetenschappers een beter beeld krijgen van waar de aarde en de rest van het zonnestelsel eigenlijk aan blootgesteld worden.

Tijdens zijn vlucht naar de zon zal de Parker een snelheidsrecord breken. Hij haalt een relatieve snelheid van 700.000 kilometer per uur. Daarmee zou hij in een seconde van Groningen naar Utrecht kunnen vliegen en in twee minuten van Europa naar Australië.

Vernoemd

De NASA vernoemde de vernuftige sonde naar de nu 91-jarige wetenschapper Eugene N. Parker. Deze Amerikaanse natuurkundige ontwikkelde in de jaren vijftig het concept van de zonnewind. Hij werd aanvankelijk voor gek verklaard, maar toen de eerste satellieten de ruimte ingingen en de zonnewind voelden, bleek zijn gelijk. Het is de eerste keer dat een ruimtevaartuig is vernoemd naar iemand die nog leeft.

De lancering van de sonde stond gepland voor zaterdag, maar door technische problemen kon het ruimtevaartuig toen nog niet de lucht in. Bij de voorbereidingen werden ongeregeldheden in de data van de lanceerinstallatie aangetroffen. Kort voor de lancering zou er een alarm zijn afgegaan, waardoor de actie werd afgeblazen. Uiteindelijk gingen de raketten zondag om 9.31 uur de lucht in.

Venus

De Parker Solar Probe is momenteel onderweg naar Venus. Daar zal hij begin oktober een zwaartekrachtslinger krijgen: de zwaartekracht van de planeet wordt gebruikt om het ruimtevaartuig in een nauwere baan rond de zon te brengen. De eerste scheervlucht langs de zon zal vervolgens begin november plaatsvinden.

De missie van de Parker Solar Probe zal zo’n zeven jaar duren. In die periode maakt de sonde zeven scheervluchten langs Venus en zal 24 keer langs de zon scheren. Een unicum in de ruimtevaart.