Aldus de voorzitter van de kerkenraad in Arnstadt, waar de jonge Johann Sebastian Bach zo’n twee jaar organist was. Die had het inderdaad gepresteerd om vier maanden lang weg te blijven om in Lübeck de door hem bewonderde Dietrich Buxtehude te horen spelen op de orgels in de Marienkirche aldaar. Vaak wordt beweerd dat Bach pas na zijn bezoek aan Lübeck „merkwaardig” ging begeleiden, maar Bachbiograaf Christoph Wolff stelt terecht dat de woorden „tot nu toe” erop wijzen dat Bach al langere tijd op een manier speelde die irritatie opwekte bij zijn toehoorders. De anekdote maakt in elk geval duidelijk dat Buxtehude (1637-1707) een muzikale grootheid was in zijn tijd en talloze musici na hem grondig heeft beïnvloed.

Wie voor weinig geld voor het eerst wil kennismaken met deze componist (de belangrijkste schakel tussen Schütz en Bach) kan prima terecht bij de 17-cd-box die onlangs verscheen bij Brilliant Classics. Overigens is nog geen kwart ervan van recente datum. De (kleine) selectie van vocale werken, uitgevoerd door diverse ensembles, is eerder uitgebracht door het label Naxos en varieert van amateuristisch, onzuiver en zielloos (Copenhagen Royal Chapel Choir), via acceptabel (Aradia Ensemble), tot verdienstelijk (Emma Kirkby en anderen). Buxtehudes oeuvre voor klavecimbel (2010) en orgel (2011), het leeuwendeel van de cd-collectie, komt tot klinken onder de handen van Simone Stella. Zijn tempi liggen over het algemeen erg hoog (met de woorden van recensent Sietze de Vries op 20 december 2012 in deze krant: „Giro d’Italia”…). Veel trillers komen gekunsteld over en de emotionele zeggingskracht is minimaal.

”Membra Jesu Nostri” is een ode aan Buxtehudes eerbied voor Christus’ lijden, uitgedrukt in aangrijpende muziek

De door Buxtehude georganiseerde ”Abendmusiken” trokken destijds veel publiek. Tijdens deze bijzondere concerten kwam een keur aan muziekgenres aan bod, waaronder ook Buxtehudes kamermuziek. Veel ervan is bewaard gebleven dankzij de muziekbibliotheek van Gustav Düben, die talloze werken die niet in druk verschenen waren kopieerde en er zo voor zorgde dat ze niet in de vergetelheid raakten. In de Brilliant-box tekent het ensemble Fantasticus onder leiding van Pieter-Jan Belder voor het complete werk voor viool, viola da gamba, klavecimbel en luit/theorbe. Het wordt schitterend gespeeld en is prachtig opgenomen in de hervormde kerk van Mijnsheerenland. Deze splinternieuwe uitgave is ook afzonderlijk verkrijgbaar.

Ook zeer de moeite waard is de cd waarop het Luthers Bach Ensemble onder leiding van Tymen Jan Bronda de ”Membra Jesu Nostri” heeft vastgelegd (bij losse aanschaf ook met Nederlandse toelichting): een ode aan Buxtehudes eerbied voor Christus’ lijden, uitgedrukt in aangrijpende muziek.

Dietrich Buxtehude – Collection, Simone Stella en anderen; Brilliant Classics (97085); 17-cd; € 46,82; bestellen: www.brilliantclassics.com