MuziekRecensie

De Goldbergvariaties: aria met dertig veranderingen

Bij de titels van de werken van Bach kom je niet zo veel verwijzingen naar andere personen tegen. De Goldbergvariaties (BWV 988) vormen samen een uitzondering.

Op een zwarte achtergrond is een modern  lijnenspel getekend in een groene kleur.
beeld RD

Goldberg was een zeer begaafde klavecinist en beschermeling van de Russische gezant Von Keyserlingk in Dresden. Op verzoek van laatstgenoemde schreef Bach in 1741 een aria met dertig variaties voor de toen veertienjarige virtuoos. Bach maakte er een bijzonder bouwwerk van: tweemaal vijf groepjes van elk drie variaties: een dans, een speelstuk en een canon. Als laatste komt de aria nog eens ongewijzigd terug. Maar onderweg is er heel wat gebeurd. Een heel scala aan emoties en samenklanken wordt geëtaleerd, van diepbedroefd (15) tot uitgelaten (23), van grote eenvoud (2) tot gecompliceerde harmonieën (29). Alles wat toen op een tweeklaviers klavecimbel mogelijk was, horen we hier.

Tientallen pianisten hebben deze reeks vastgelegd. Zo ook Jan-Willem Rozenboom. In 2014 heeft hij een eerste opname uitgebracht, maar intussen is zijn visie op dit meesterwerk gewijzigd. Ook zijn de omstandigheden waaronder hij een en ander kon realiseren verbeterd. Hij houdt zich behoorlijk staande in de concurrentie, dat moet gezegd worden. Technisch en muzikaal kan hij dit werk zeker aan. Wel doet hij er met 91 minuten wat langer over dan mijn favorieten Schiff (71) en Minaar (82). De opname in de Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven te Berkel-Enschot is behoorlijk direct, waardoor het staccatospel wat hamerend lijkt te worden. Het Engelstalige boekje is zeer lezenswaardig.

J.S. Bach, Goldberg Variations; Jan Willem Rozenboom, piano; CD200004; € 25,-