In de Tweede Kamer verzorgt voorzitter Martin Bosma een tentoonstelling over de (politieke) geschiedenis van de Staten-Generaal. Vrijdag werden daar de handelingen, ”acta”, van de Dordtse Synode aan toegevoegd. Het boek bevat de beraadslagingen en overwegingen van de vergadering waarin onder andere de leer van de remonstranten werd verworpen en de Dordtse Leerregels werden opgesteld.

Het exemplaar in de Tweede Kamer is eigendom van de familie Bontenbal. De CDA-leider vond het bij zijn ouders op zolder. „Het komt uit de familie van mijn moeders kant”, geeft hij desgevraagd aan. „Het is als erfstuk bij mijn vader terechtgekomen.”

In de familielijn van zijn moeder bevinden zich enkele predikanten, geeft Bontenbal aan. „Mogelijk is het via hen doorgegeven.” Een van die predikanten is ds. Th. Woudwijk (1896-1961), die in 1943 tot predikant bevestigd werd in de vrije oud gereformeerde gemeente in Rotterdam. Hij was de overgrootvader van Bontenbal. Ook de vader van ds. Woudwijk was predikant, van een vrije gemeente in Hilversum.

Het erfstuk is dus „helaas” niet afkomstig van Bontenbals verre voorvader Claes Michielsz Bontenbal, die na de synode remonstrants bleef en onthoofd werd vanwege zijn betrokkenheid bij het plegen van een aanslag op contraremonstrant prins Maurits. Bontenbal: „Het zou mooi geweest zijn als het via die tak bij ons terechtgekomen was, maar dat is dus niet zo.”

Kampen

Op het voorblad van Bontenbals editie is de naam „Gosuinus a Campen” geschreven, met het jaartal 1642. „Na de synode zijn veel remonstranten het land uitgejaagd. Een van hen was waarschijnlijk deze Gosuinus van Kampen”, vertelt Bontenbal. „Het is mogelijk dat dit boek via hem in de familie van mijn moeder terechtgekomen is.”

„Heel fascinerend”, vindt Bontenbal de oude documenten en hun verhaal. „Ik heb eens met prof. dr. James Kennedy gemaild over een van zijn boeken, waarin hij vertelt over de moordaanslag waar mijn voorvader bij betrokken was. Kennedy bleek in de verte ook familie van een van de aanslagplegers.”

Wat is de historische waarde van het boek dat nu in de Tweede Kamer te vinden is? In de video waarin de acta gepresenteerd worden, wordt het een „historisch document” genoemd. Op basis van die term lijkt het te gaan om een handschrift, geeft prof. dr. Fred van Lieburg, hoogleraar religiegeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam, aan. Dat is echter niet het geval. „Het is de oudste Nederlandse druk van de acta, uit 1621. Maar de oorspronkelijke, handgeschreven, handelingen liggen in het Utrechts Archief. Overigens hebben de remonstranten ook een eigen versie van de acta uitgegeven.”

De uitgave is daarmee niet uniek. Er zijn nog talloze exemplaren uit 1621 in handen van bibliotheken en particulieren, aldus Van Lieburg. Wie er een wil aanschaffen, betaalt daarvoor bij een antiquariaat zo’n 150 euro.

Op deze eerste druk zijn diverse herdrukken gevolgd. Meer recente uitgaven zijn te vinden in kringloopwinkels, evenals in de boekenkast van menig reformatorisch gezin. Daarnaast zijn de duizend pagina’s van de handelingen ook via internet in te zien, herschreven in hedendaags Nederlands.

Wetenschappelijke uitgave

Op dit moment wordt er ook gewerkt aan een wetenschappelijke uitgave van de Dordtse acta. Het project is een initiatief van de Johannes a Lasco-bibliotheek in het Noord-Duitse Emden. Vanuit Nederland is prof. dr. H.J. Selderhuis projectleider. De uitgave, die uiteindelijk zal bestaan uit negen delen van elk zo’n 800 tot 1000 bladzijden, bevat originele teksten, aangevuld met historische achtergronden, aantekeningen en verwijzingen. Het eerste deel verscheen in 2014, het tweede in 2017 en deel 2.1 in 2023.

Lees ook

„Politiek had matigende invloed op Dordtse Leerregels”

Ondanks het feit dat de historische waarde van het uitgeleende boek niet al te groot is, waardeert Van Lieburg het initiatief van Bosma en Bontenbal. „Al deze publiciteit over vaderlandse geschiedenis is welkom!”