Antiwitwaswet zet familiebedrijf klem

Criminelen kunnen juridische constructies van bedrijven gebruiken om geld wit te wassen. beeld iStock

De overheid gaat de belangrijkste personen achter ondernemingen verplichten om openbaar te maken hoeveel geld ze bezitten. Honderden bedrijfseigenaren moeten zich vanaf volgend jaar inschrijven in het zogeheten UBO-register. De Tweede Kamer bespreekt dinsdag de antiwitwaswet. Zes vragen.

Wat betekent UBO?

UBO is een afkorting van het Engelse woord Ultimate Beneficial Owner: degene met het grootste belang in een bedrijf. Dat zijn eigenaren of personen met de meeste zeggenschap over het reilen en zeilen. Dat gaat onder andere om het bezitten van meer dan 25 procent van de aandelen, of meer dan 25 procent direct of indirect eigendomsbelang in een maatschap of vennootschap onder firma.

Wat is het UBO-register?

Een registratie bij de Kamer van Koophandel met gegevens van de UBO’s zoals naam, woonland en de omvang van hun financieel belang in het bedrijf. Iedereen kan de gegevens uit het register opvragen. Bepaalde gegevens zoals woonadres en burgerservicenummer, zijn afgeschermd. Slechts overheid, banken en opsporingsinstanties kunnen die lezen.

Waarom wordt het UBO-register ingevoerd?

Om witwassen van geld en financiering van terrorisme te bestrijden. Door openbaar te maken wie de touwtjes van een bedrijf werkelijk in handen heeft, kunnen mensen zich niet langer meer verschuilen achter juridische constructies. Personen en organisaties, zoals belastingadviseurs, kunnen dan ontdekken met wie zij zakendoen.

Voor welke organisaties gaat de regel gelden?

Voor niet-beursgenoteerde besloten vennootschappen en naamloze vennootschappen, maatschappen, vennootschappen onder firma en coöperaties en enkele andere soorten bedrijven. Ook stichtingen en verenigingen moeten hun UBO’s inschrijven. Uitgezonderd zijn onder meer: eenmanszaken, beursgenoteerde bedrijven en bv’s, kerken en rechtspersonen in oprichting. Ook buitenlandse rechtspersonen die een vestiging in Nederland hebben, zijn niet verplicht om UBO’s te registreren.

Wat vinden ondernemers er zelf van?

Honderden bedrijven krijgen met het UBO-register te maken. Veel ondernemers staan achter de doelstelling. Echter, eigenaren van familiebedrijven zijn erg bezorgd over de keerzijde van openbaarheid: dat criminelen eenvoudig erachter kunnen komen waar geld te halen valt. Deze bedrijven, met zo’n 270.000 eigenaren, zijn veelal niet-beursgenoteerd en bezitten wel aanzienlijke vermogens door de grootte van het bedrijf. Ook fondsen vallen straks onder de UBO-verplichting.

De familiebedrijven vrezen dat het UBO-register een ‘telefoonboek’ voor criminelen wordt en bijvoorbeeld bedreiging, chantage en ontvoering van kinderen eenvoudig wordt. Volgens hen zijn de waarborgen in het wetsvoorstel om de privacy te beschermen van UBO’s onvoldoende. Weliswaar wordt het mogelijk om de gegevens van UBO’s af te schermen, maar pas als sprake is van politiebewaking. Maar dan is het kwaad al geschied, zeggen ze.

Daarnaast wordt het mogelijk voor UBO’s om te zien wanneer hun gegevens zijn opgevraagd, maar niet door wie. Met deze kritiek heeft minister Hoekstra (Financiën) nog niet genoeg gedaan, zeggen de families.

Wanneer gaat de wet in?

De wet zou volgens Europese regels op 10 januari 2020 moeten ingaan. Maar na de stemming in de Tweede Kamer, moet de Eerste Kamer ook nog akkoord gaan.