Nobelprijs Scheikunde voor DNA-kniptechniek CRISPR/Cas

De Nobelprijs voor de Scheikunde ging dit jaar naar de Amerikaanse biochemicus Jennifer Doudna (l.) en de Franse microbioloog Emmanuelle Charpentier (r.). beeld EPA,Berit Roald

Het Nobelcomité in Stockholm heeft woensdag de Nobelprijs voor Scheikunde 2020 toegekend aan de Franse microbioloog Emmanuelle Charpentier (51) en de Amerikaanse biochemicus Jennifer Doudna (56).

De wetenschappers krijgen de prestigieuze prijs toegekend voor de zogeheten CRISPR/Cas-techniek. Daarmee kunnen ze snel en eenvoudig het erfelijk materiaal in cellen genetisch aanpassen met een soort moleculaire schaar.

De Zweedse Academie van Wetenschappen omschrijft deze techniek als het „herschrijven van de code van het leven.” Door stukjes genetische code weg te knippen of juist toe te voegen kan het erfelijk materiaal worden gemanipuleerd. De techniek kan worden ingezet om de verdeling van gewassen te versnellen, maar ook om erfelijke ziekten te behandelen.

„De mogelijkheid om DNA te knippen waar je maar wilt, heeft een revolutie teweeggebracht in de moleculaire wetenschap. Alleen de verbeelding kan de grens bepalen voor het gebruik van dit instrument”, aldus de jury.

Charpentier ontdekte het molecuul tracrRNA, dat door sommige bacteriën wordt gebruikt om zichzelf te beschermen tegen virusaanvallen. Samen met Doudna maakte ze het natuurlijke CRISPR-Cas bruikbaar voor het lab als programmeerbaar moleculair schaartje.