Brieven raadpensionaris Johan de Witt online te raadplegen

Portret van Johan de Witt, raadpensionaris van Holland. Rechts op de achtergrond de zittingszaal van de Staten van Holland, die gebouwd werd in 1650. beeld Rijksmuseum Amsterdam.

Zevenduizend brieven uit de correspondentie van raadpensionaris Johan de Witt (1625-1672) zijn vanaf donderdag 14 maart online te raadplegen. Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis verzorgt de publicatie.

Het instituut meldt dat de online catalogus voornamelijk bestaat uit brieven die in het Nederlands, Frans, Engels en Latijn zijn geschreven.

De meeste briefschrijvers zijn diplomaten. Volgens het Huygens Instituut komt uit de brieven naar voren dat de raadpensionaris goed op de hoogte was van alles wat zich internationaal afspeelde.

De komende jaren worden de overige 28.000 brieven uit de correspondentie van De Witt online geplaatst.

De Witt was raadpensionaris van het gewest Holland. Daardoor was hij een van de invloedrijkste personen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Deskundigen beschouwen hem als een van de grondleggers van het huidige staatsbestel.

Op 23 augustus 1672 kwamen raadpensionaris Johan de Witt en zijn broer Cornelis op een gruwelijke manier aan hun einde: ze werden gelyncht door het gepeupel. Drie dagen later werd de papieren nalatenschap van De Witt in beslag genomen door de Staten van Holland.

Dankzij deze afschuwelijke gebeurtenis beschikt het Nationaal Archief nog steeds over een vrijwel compleet archief van zijn documenten. De eerste zevenduizend veelal diplomatieke brieven uit dit archief worden door het Johan de Witt projectteam van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis vanaf 14 maart 2019 online beschikbaar gesteld.

Tegelijkertijd publiceert het Johan-de-Wittprojectteam de bundel ”Johan de Witt en Engeland” met een bloemlezing van twintig smaakmakende brieven uit de correspondentie van De Witt. De brieven zijn voorzien van transcripties en hertalingen, waarbij Jean-Marc van Tol, gastonderzoeker bij het project, pakkende illustraties heeft gemaakt.

Voor de ontsluiting van de brieven van De Witt heeft Huygens ING samenwerking gezocht met het Nationaal Archief en Early Modern Letters Online (EMLO – een project van Cultures of Knowledge, onderdeel van Oxford University en de Bodleian Library). EMLO fungeert als portaal voor alle nog bestaande vroegmoderne correspondenties met als doel deze virtueel weer bij elkaar te brengen. Inmiddels staan hier al meer dan 135.000 brieven uit 390 verschillende repositories online.

Vanwege het internationale karakter van De Witts correspondentienetwerk zijn diens brieven bij uitstek geschikt voor een plaats tussen de andere catalogi in EMLO. Een team van vrijwilligers, gastonderzoekers en stagiaires heeft de brieven ontsloten op gegevens als verzender, ontvanger, datum, plaats van verzending en ontvangst, taal en archiefgegevens. Ook zijn er bij iedere brief links aangebracht naar een digitale afbeelding en naar gedigitaliseerde edities.

De online catalogus met de correspondentie van De Witt bevat gegevens van ongeveer zevenduizend brieven –ongeveer twintig procent van zijn gehele correspondentie– voornamelijk geschreven in het Nederlands, Frans, Engels en Latijn. Deze brieven, gedateerd tussen 1649 en 1672, werden door 176 verschillende afzenders, vooral diplomaten, uit heel Europa naar Johan de Witt gestuurd. De brieven tonen hoezeer de raadpensionaris op de hoogte was van alles wat zich internationaal afspeelde, niet alleen in de publieke sfeer maar ook achter de schermen.

De overige 28.000 brieven van en aan Johan de Witt zullen de komende jaren aan deze catalogus worden toegevoegd. Voor het eerst zal dan de hele correspondentie van Johan de Witt volledig online beschikbaar zijn.