Oude Kerk Amsterdam doet toekomstplannen uit de doeken

In de Oude Kerk te Amsterdam werd vrijdag een beleidsplan voor de komende vier jaar gepresenteerd. beeld RD, Anton Dommerholt
7

De Amsterdamse Oude Kerk moet de komende vier jaar een „tempel” worden voor kerk, kunst en cultuur. Een vrijdag gepresenteerd beleidsplan brengt de toekomstplannen in beeld. Een huidige kunstinstallatie in de kerk zorgde voor ophef.

„Niet dat alles heel anders gaat worden”, zo sprak Jacqueline Grandjean, directeur van de Oude Kerk, vrijdag. In de afgelopen maanden is er volgens haar uitgebreid gesproken met buurtbewoners, kunstenaars, bezoekers en heel veel andere mensen. „Op basis van die inspirerende gesprekken zijn we nu toekomstplannen aan het smeden.”

De Oude Kerk werkt „op een open manier”, aldus Grandjean. „In verbinding met bezoekers, kunstenaars, de buurt en de stad. We willen in 2025, wanneer de stad 750 jaar bestaat, dat de Oude Kerk de huiskamer van Amsterdam is.”

De monumentale kerk is het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam. beeld RD, Anton Dommerholt

Ophef

Het beleidsplan dat vrijdag is gepresenteerd, toont een aantal projecten dat de komende jaren op de agenda staat. Zoals ”Monumenta”, dat zich afspeelt rond de twee monumentale orgels die de Oude Kerk herbergt: het onlangs gerestaureerde grote Vater/Müllerorgel en het transeptorgel van Jürgen Ahrend. Rond het grote orgel worden orgelconcerten geprogrammeerd „waarvoor de groten zijn uitgenodigd”, zoals Jacqueline Grandjean dat noemt. Het zijn Vincent Dubois, James McVinnie, Ansgar Wallenhorst, Hayo Boerema en Gert van Hoef.

In de afgelopen maanden zorgde het kunstproject Poems for Earthlings (Gedichten voor aardbewoners) voor veel ophef. Hierbij is de kerkruimte omgebouwd tot een verdedigingslinie. Alle kerkramen zijn afgeplakt. Slechts flakkerende kaarsen verlichten de ruimte als een spookhuis waartussen toch nog het glimmende orgelfront valt te ontdekken.

De Oude Kerkgemeente die ’s zondags in het gebouw samenkomt, komt vanwege de tentoonstelling tot eind april niet samen in het middenschip maar in een zijkapel. De politieke partijen CDA, FVD en SP stelden vragen over de situatie in de gemeenteraad. Voor het slopen van een raam en dat te vervangen door een rood raam loopt nog een rechtszaak.

Directeur van de Oude Kerk, Jacqueline Grandjean, presenteerde vrijdag het beleidsplan. beeld RD, Anton Dommerholt

Vervormen

Ook het vrijdag gepubliceerde beleidsplan roept vragen op, zo blijkt op Twitter. Architectuurhistoricus Walther Schoonenberg citeert uit het plan en schrijft: „Elk jaar een stapje verder in de ontluistering.”

Schoonenberg noemt twee kunstprojecten uit het plan. Zo is de Amerikaanse kunstenaar Paul McCarthy gevraagd voor ”Binnen en buiten”. „Wij willen McCarthy uitnodigen om een overall installatie te maken in de kerk, geen individuele sculpturale werken, maar een installatie die de serene kerkruimte overneemt”, schrijft het plan.

De Marokkaanse kunstenaar Mounir Fatmi wil met zijn werk „de kijker bevrijden van politieke en religieuze vooroordelen.” Hij is uitgenodigd voor het project ”West en oost” in 2020-2021. „Lukt het hem de christelijke dominante architectuur te negeren of vervormen?” zo stelt het beleidsplan de vraag.

Het Amsterdamse gemeenteraadslid Diederik Boomsma (CDA) twittert: „Het gaat van kwaad tot erger. Respectloos.” Tweede-Kamerlid Martin Bosma (PVV) spreekt op Twitter van „een nieuwe beeldenstorm.”

Stilte

Het project ”Silence” is een combinatie van muziek en kunst. „Een vorm van contemplatieve muziek die de luisteraar in stilte moet ondergaan”, aldus directeur Grandjean. Daarvoor is onder andere Anna von Hausdorff aangetrokken die haar fantasiewereld en de werkelijkheid integreert in een geheel waar rock, prog, folk en klassieke muziek „elkaar in evenwicht houden.”

Het project ”Kunst en Mensen” is een collectief van verschillende disciplines. Grandjean: „We willen de Sebastiaanskapel in de avonduren openstellen voor iedereen die een programma kan vullen.”

Verder wordt volgens het beleidsplan de kunstcollectie van de kerk gearchiveerd. In twee huisjes die aan de kerk vastzitten wordt een kunstenaar gehuisvest.

De huidige tentoonstelling, waarbij de kerk is omgebouwd tot verdedigingslinie, riep veel protest op. beeld RD, Anton Dommerholt

Restauratie

Dit jaar wordt de restauratie van diverse onderdelen van het kerkinterieur afgerond. Er wordt nog gewerkt aan de renovatie van enkele delen van het kerkinterieur en aan de vernieuwing van de installaties. Een onderhoudsplan voor meerdere jaren is in de maak. Scheuren in de glas-in-loodramen worden nog gerepareerd. Ook de sprinklerinstallatie van de hoger gelegen delen van de kerk wordt vernieuwd.

De eigen collectie van de kerk wordt in een registratiesysteem uitgebouwd. Alle grafzerken zijn gefotografeerd. De scheuren in de zerken worden gerepareerd. Het is deels bekend wie er begraven liggen, maar geboortejaar en sterfdatum ervan ontbreken. „Deze gegevens willen we achterhalen en zo duurzaam mogelijk borgen”, aldus Grandjean.

Wat zich in de Tweede Wereldoorlog rond en in de kerk heeft afgespeeld is volgens haar een blinde vlek. In de collegekamer wordt een museumruimte ingericht waar herinneringen aan de oorlog in relatie met de kerk zullen worden gearchiveerd.