Je hebt het onverklaarbare meegemaakt. Sterker nog, het onmogelijke. Dat overkomt supermarktmedewerker Thomas als hij getuige is van een promotiecampagne die bizar eindigt. De hele dag maakt een mensgrote oranje fles schoonmaakmiddel „op korte, stevige beentjes” reclame voor zijn producten. Tot sluitingstijd. Het schoonmaakmiddelpak scheurt, en er komt geen mens uit, maar schoonmaakmiddel.

Supermarktmanager Vendriks, de enige andere toeschouwer van het drama, ontkent de gebeurtenis en probeert die te verwerken met seks en Indiase kloosters. Thomas is de enige die het, in tegenstelling tot wat zijn naam doet vermoeden, wel gelooft. Hij kan immers niet ontkennen wat hij heeft gezien. Maar hoe leef je verder na zo’n absurde gebeurtenis?

Zwijgen, eerst. Dan levensgrote gescheurde flessen schoonmaakmiddel schilderen, tot een expositie in het Stedelijk Museum aan toe. Filosofie studeren, psychologie, en weer stoppen omdat Nietzsche en Camus geen verklaring geven. Thomas kan zich niet verzoenen met wat hij heeft gezien, zijn relatie strandt, hij leeft van een uitkering. „Want dat was het probleem: als ik ervan uitging dat wat ik had gezien echt gebeurd was, dan kon alles gebeuren.”

Dus moet er een verklaring zijn. **** In eerdere romans van Van Essen is het absurde vanzelfsprekend. Hier blijft het absurd. Er wordt uit alle macht geprobeerd het naar het normale te redeneren. Van Essen gaat daar soms te ver in; het analyseren remt het verhaal.

Uiteindelijk gaat het niet om de uitleg van het absurde, maar om wat je daarmee doet

Rob van Essen, zelf christelijk opgegroeid, weet het absurde van onmogelijk geloof goed te vangen, al is het dan ontdaan van elk christelijk sausje. Dat wordt soms zichtbaar wanneer de naam van Jezus als vloek wordt gebruikt, in plat taalgebruik. Het is ook zichtbaar in de zoektocht van Thomas: geloof alleen is niet genoeg, er moet een reden voor de bizarre gebeurtenis zijn. De uiteindelijke verklaring is onverwacht en nog absurder dan al het voorgaande.

Uiteindelijk gaat het dan ook niet om de uitleg van het absurde, maar wat je daarmee doet. Dat is het „troostende, in elk geval helpende” advies van Vendriks: „Er gebeurt iets onmogelijks, maar niet getreurd, niet bij de pakken neerzitten, maak er gebruik van, pak emmers en dweilen en trekkers en doe iets!”

Er is meer in het leven dan wat rationeel verklaarbaar is, hoe onmogelijk het ook lijkt. Los van enkele expliciete scènes en storend taalgebruik heeft Van Essen zo een intrigerende roman geschreven voor wie zijn ongeloof even opzij kan zetten en dit absurde verhaal kan omarmen.

De grote schoonmaak

Rob van Essen

Das Mag

€ 24,99