Cultuur & boekenRecensie

Waarom apparaten maar zo kort meegaan

Wie een stofzuiger, mobiele telefoon of kookplaat aanschaft weet één ding zeker: dat hij waarschijnlijk minder lang meegaat dan de vorige.

Geertje Bikker-Otten

23 May 2026 15:55Leestijd 3 minuten

Een vinger drukt op een touchscreen van een elektrische kookplaat.

De opmars van het touchscreen (op kookplaten, in auto’s) verklaart de auteur als een economische keuze: dat is simpelweg goedkoper dan ‘ouderwetse’ knoppen. beeld Getty Images

Hoe dat komt probeert de Duitse auteur en ondernemer Gabriel Yoran te ontrafelen in ”Waarom je nieuwe mixer kapotgaat en die van je oma het nog steeds doet”. Zijn boek is een pleidooi voor een fundamentele omslag in de manier waarop westerse economieën functioneren. Maar ook een oproep aan elke lezer om eens kritisch naar het eigen consumptiegedrag te kijken.

Touchscreens zijn simpelweg goedkoper dan ouderwetse knoppen

Het boek heeft een veelzeggende ondertitel: ”Over de verrotzooiing van de wereld”. Dat maakt Yorans punt gelijk duidelijk: hij is kritisch over de overvloed aan niet per se kwalitatieve of nuttige consumentenproducten die door bedrijven worden gemaakt en door huishoudens worden gekocht. Hij toont wel enig begrip voor de onmacht van ondernemers (die immers winst moeten maken) en consumenten (die de verleiding van nieuwe spullen niet kunnen weerstaan), maar legt ook de vinger op de zere plek als hij erop wijst dat het huidige economische systeem alleen al vanwege de eindige beschikbaarheid van grondstoffen uiteindelijk vast zal lopen.

Touchscreen

De auteur schrijft met vaart en passie. Daarbij zoomt hij in op herkenbare maar ook raadselachtige kwesties als waarom nieuwe apparaten maar een kort leven beschoren is en ze vaak voorzien zijn van vele weinig nuttige functies. De opmars van het touchscreen (op kookplaten, in auto’s) verklaart hij als een economische keuze: dat is simpelweg goedkoper dan ‘ouderwetse’ knoppen. Hij legt uit wat ”geplande veroudering” is: het verschijnsel dat fabrikanten bij de productie van een apparaat opzettelijk slijtage inbouwen. Daartegenover staat het fenomeen ”psychologische veroudering”. Die zorgt ervoor dat ook consumenten die zeggen duurzaam te willen leven hun nog prima werkende laptop door een nieuwe vervangen, omdat die een beter scherm heeft.

Dergelijke concrete onderwerpen verbindt de auteur met theorieën en beschouwingen van economen, politici en filosofen, vaak vanuit een Duitse context. Ik vermoed dat veel lezers de finesses daarvan niet (geheel) zullen kunnen volgen. Ik had daar in ieder geval moeite mee.

Realistisch is Yoran ook. Een economisch systeem verander je niet zomaar. In een manifest uit 2012 van de linkse Franse denktank négaWatt wordt gepleit voor eenvoudigere repareerbaarheid van apparaten (inmiddels opgenomen in een EU-richtlijn), maar ook voor een schaalverdeling voor behoeften. Voor kleding zouden ze wel een bovengrens qua aantallen willen instellen. Yoran: „Een limiet op kleding. Als een vrijwillige ”veggieday” al leidt tot een hoop misbaar over ”ecodictatuur”, moet je je eens voorstellen wat een rangorde van behoeften (…) zou losmaken.”