Een van de grootste predikers uit de vorige eeuw is Martyn Lloyd-Jones (1899-1981). Hij heeft jarenlang in Londen (Westminster Chapel) gediend en veel invloed uitgeoefend in met name de Engelstalige wereld. Geestelijk stond hij niet alleen in de traditie van de puriteinen, maar was hij ook beïnvloed door de opwekkingstraditie van de achttiende eeuw en door het calvinistische methodisme in zijn geboortestreek Wales. Deze stromingen hadden nadrukkelijke aandacht voor het werk van de Heilige Geest, wat ook bij Lloyd-Jones merkbaar is.

Is Lloyd-Jones door zijn aandacht voor de doop met de Heilige Geest niet te veel in pinkstervaarwater terechtgekomen?

Behalve waardering is er juist op dit punt kritiek op hem gekomen. Is hij door zijn specifieke aandacht voor de doop met de Heilige Geest niet te veel in charismatisch- en pinkstervaarwater terechtgekomen? Tegen de achtergrond van deze kritiek gaat Philip Eveson dieper in op Lloyd-Jones’ visie op het werk van de Heilige Geest in achtereenvolgens de theologie, de opwekking en de prediking.

Op theologisch terrein had de Engelse prediker niet alleen aandacht voor de Geest van de wedergeboorte, maar ook voor de doop met de Geest. Lloyd-Jones was ervan overtuigd dat − in de lijn van Pinksteren − nog steeds een krachtig werk van de Geest mogelijk is, met geloofszekerheid, blijdschap en een vrijmoedig getuigenis van Gods genade tot gevolg. Hij zag de Geestesdoop dus niet als een noodzakelijke tweede zegen, waardoor een soort tweedeling onder gelovigen ontstaat, zoals in pinksterkringen wordt gedacht. Hij wilde juist benadrukken dat Gods Geest het geestelijke leven kan verrijken en verfrissen.

Klein Pinksteren

Een vraag is wel of deze visie op de doop met de Heilige Geest een Bijbelse basis heeft. Lloyd-Jones meende dat deze doop niet kan worden beperkt tot de heilshistorie, zoals zichtbaar werd op Pinksteren en op andere momenten in het Bijbelboek Handelingen. Zelf zie ik deze beperking wel, want in Handelingen wordt de doop met de Geest genoemd in de context van de verbreiding van het Evangelie. Nog steeds kan de Heere in zendings- of evangelisatiesituaties een ‘klein Pinksteren’ geven als een opzienbarend werk van de Geest. In de apostolische brieven komt de uitdrukking echter maar één keer voor, als een omschrijving van de wedergeboorte (1 Kor. 12:13), terwijl geestelijke verfrissing en verrijking eerder ”vervulling met de Geest” (Ef. 5:19) worden genoemd. Toch zag ook Lloyd-Jones wel een verschil, want bij de doop met de Geest is er sprake van een directe geestelijke beleving.

En toch: heeft hij niet een punt? Verwoordt Handelingen niet wat de Heilige Geest ook in en via de gemeente kan doen? Kan er niet een doorwerking van de Heilige Geest optreden in de zin dat het Evangelie krachtiger werkt dan anders, in bekering, in verwondering over Gods heil en in het vrijmoedig ervan getuigen? Noem het een opwekking, waarin de Geest meer dan het gewone doet, ook onder buitenstaanders.

Het thema opwekking liep als een rode draad door het denken van Lloyd-Jones, maar was zeker niet het enige thema

In zijn visie op de doop met de Heilige Geest merk je bij Lloyd-Jones de invloed van de opwekkingstraditie. Hij zag voorbeelden hiervan in de Engelse en Amerikaanse geschiedenis, die lieten zien wat de Geest in de kerk kan doen door de prediking en via de gelovigen naar buitenstaanders. Hij had er ook iets van meegemaakt in zijn eerste gemeente Aberavon. Was hij niet te sterk op het thema opwekking gericht? Eveson vindt van niet. Het liep als een rode draad door het denken van deze prediker, maar was zeker niet het enige thema.

Heilig gebeuren

Lloyd-Jones had ook veel aandacht voor de Heilige Geest en de prediking. Hij zag de verkondiging als een heilig gebeuren, omdat het een belangrijk middel is van Gods Geest om geloof te werken en te versterken. Daarbij ging hij niet alleen in op de hoorders, maar ook op het werk van de Geest in de verkondigers. Wat God in het verleden deed door de prediking, kon Hij in elke tijd doen. De jaren dat Lloyd-Jones in Londen voorging, waren een tijd waarin hijzelf de kracht van het Woord ervoer én zag. Zijn bezielde prediking en visie op het werk van Gods Geest stimuleren elke prediker om veel van de verkondiging te verwachten.

Baptised with Heavenly Power. The Holy Spirit in the Teaching and Experience of D. Martyn Lloyd-Jones

Philip H. Eveson

uitg. Mentor

424 blz.

€ 26,95