Muziekvereniging Wilskracht uit Amersfoort zou zaterdag 18 april een herdenkingsconcert geven in de Noorderkerk en dan onder meer ”The Armed Man: A Mass for Peace” van de Welshe componist Karl Jenkins uitvoeren. In dat werk zijn christelijke, islamitische, joodse en hindoeïstische teksten verwerkt.

The Armed Man, gegoten in de vorm van een mis, brengt volgens Wilskracht „de groeiende dreiging van een afdaling in oorlog” en de verschrikkingen die oorlog meebrengt in kaart, afgewisseld met momenten van reflectie. Het stuk eindigt met de hoop op vrede in een nieuw millennium, waarin „verdriet, pijn en dood kunnen worden overwonnen”.

Wilskracht heeft ter gelegenheid van haar 105-jarig bestaan bewust voor The Armed Man gekozen. „Gezien de instabiele situatie in de wereld willen we een muzikaal verbindende factor zijn. Muziek is immers universeel verbindend.” De muziekvereniging had de Noorderkerk vorig jaar zomer al gereserveerd. Daarbij is volgens voorzitter Leonie van Grootel ook gemeld dat The Armed Man zou worden uitgevoerd.

Gebedsoproep

Voorzitter Kees van de Groep van de kerkenraad van de Noorderkerk zegt dat plaatsgenoten hem pas afgelopen zaterdag attendeerden op de inhoud van Jenkins’ compositie. Na overleg in de kerkenraad heeft hij Wilskracht dinsdag laten weten dat de uitvoering in de Noorderkerk alleen door kan gaan als de islamitische gebedsoproep – „Allah is de grootste. Ik getuig dat er geen andere godheid is dan Allah” – wordt geschrapt.

De gebedsoproep weglaten wil Wilskracht niet. Voorzitter Van Grootel: „Dat zou afdoen aan de boodschap van het stuk. De mis van Jenkins roept juist op tot vrede, verbroedering en verdraagzaamheid. Dat laatste ontbreekt helaas een beetje in de mening van de kerkenraad. Waarom zouden we één religie uitsluiten? En waarom zou de islamitische tekst van twee minuten problemen geven en de hindoeïstische niet? Volgens de kerkenraad past de oproep niet bij de christelijke boodschap. Dat is zijn goed recht, daarover ga ik niet in discussie, maar het is wel wat ongelukkig voor ons dat we zo kort voor het concert ervan horen.”

Wilskracht is, in reacties op sociale media op de afgelasting, politieke stellingname verweten. Van Grootel weerspreekt dat. „Wij zijn een muziekvereniging en willen gewoon mooie muziek maken. Dat is nog een extra artistiek argument om vast te houden aan de gehele boodschap van de componist. Juist als we die gebedsoproep schrappen, zouden we het politiek maken.”

„Wij zijn een christelijke kerk en voor ons is Allah geen god”, licht kerkenraadsvoorzitter Van de Groep toe. „Allah is niet de god die wij aanbidden. Wij kennen een Drie-enige God, moslims niet. Wij kunnen er niet mee instemmen dat de islamitische gebedsoproep in ons kerkgebouw klinkt, zoals ik trouwens, wat ik respecteer, in een moskee ook niet Jezus mag gaan vereren.”

Tweede concert vervalt

Het regionaal concertorkest van Wilskracht, een symfonisch blaasorkest, zou The Armed Man en andere composities tweemaal laten horen, 11 april in de Sint-Joriskerk in Amersfoort en een week later in Spakenburg. Het tweede concert vervalt nu, zegt Van Grootel. „Er is nog gezocht naar een alternatieve locatie, maar het lijkt erop dat de negatieve publiciteit over de annulering ertoe heeft geleid dat dit lastiger te realiseren werd. Wij zijn slechts vrijwilligers met veelal een volledige baan, dus het houdt een beetje op wat wij zelf kunnen doen.”

Wilskracht voert The Armed Man uit met een projectkoor met onder anderen leden van het Vesperkoor Bunschoten-Spakenburg, dat vespers verzorgt in de hervormde kerk in Bunschoten. Een woordvoerder van het koor wil niet reageren. „De organisatie ligt bij Wilskracht. Ik verwijs graag door naar haar bestuur.” Op de internetsite van het koor staan de teksten en de bijbehorende geluidsfragmenten van The Armed Man. Alleen ontbreekt het fragment van de gebedsoproep.

Al eerder

The Armed Man was al eerder het onderwerp van een controverse. In 2016 verbood kardinaal Wim Eijk van het aartsbisdom Utrecht de uitvoering van het stuk door de plaatselijke muziekvereniging St. Caecilia in de rooms-katholieke Plechelmuskerk in Saasveld in de Twentse gemeente Dinkelland. Ook toen was de islamitische oproep tot gebed de reden. In overleg met de uitgever en Jenkins paste St. Caecilia de compositie aan. De islamitische oproep werd tijdens de uitvoering buiten de muren van de kerk gedaan. Jenkins ging daar schoorvoetend mee akkoord en Eijk hief zijn verbod op.