Prof. J. van Bruggen schreef echter ooit ”Kroongetuigen van het Evangelie”, waarin hij twaalf mannen en vrouwen naar voren haalde die het begin van het Evangelie persoonlijk meemaakten. Zij worden wel als de voornaamste getuigen gezien. Voor uitgeverij De Banier is ”Kroongetuigen” de naam van een reeks levensverhalen van christenen die om hun geloof vervolgd zijn. Een treffende keuze is dat. Aan de gemeente van Smyrna, die tot de lijdende kerk behoorde, schrijft de apostel Johannes immers: „En u zult een verdrukking hebben van tien dagen. Wees trouw tot de dood, en Ik zal u de kroon van het leven geven.” Getuigen van Christus in een wereld die in het boze ligt, gaat gepaard met de belofte van de lauwerkrans van de overwinning.

Vijf jaar na de verschijning van het eerste deel ligt nu deel 7 in de winkel, een boekje waarin Banieruitgever René Heij zelf de pen opnam en waarin voor het eerst in de reeks binnenin kleur wordt gebruikt. In kort bestek legt Heij het leven open van Jane Haining, in 1897 geboren in het Schotse dorpje Dunscore. Gedoopt werd ze in de Craig United Free Church, een gemeente binnen de United Free Church of Scotland. Jammer dat de auteur ons niet enigszins inleidt in het theologische profiel van deze kerk.

Boedapest

Nadat Jane zich als dertigjarige tot zendingswerk geroepen weet, volgt enkele jaren later haar benoeming tot directrice van het tehuis voor meisjes van de Schotse Joodse Zendingsschool in Boedapest. Als een moeder zorgt ze voor hen en vormt ze hen, zowel wezen als kinderen uit zeer arme of gebroken gezinnen. Het antisemitisme van de nazi’s verandert de atmosfeer sterk, maar Jane huldigt als opvatting dat als kinderen haar in zonnige tijden al nodig hebben, dit te meer in dagen van duisternis geldt. Ze beantwoordt hun honger naar liefde.

Jane Haining is de enige Schot die als rechtvaardige onder de volkeren op de verzetsmuur in Yad Vashem staat

Werken voor Joodse kinderen wordt in Boedapest snel moeilijk en gevaarlijk, als het Duitse leger op 19 maart 1944 Hongarije bezet. Het duurt slechts een maand voordat de Gestapo, de Duitse politie, Jane arresteert. De beschuldiging is dat ze onder Joden werkt en huilde toen ze meisjes met de gele davidsster op hun kleren zag lopen. Evenals honderdduizenden Hongaarse Joden in dat voorjaar en die zomer belandt ze in Auschwitz. Twee maanden na haar aankomst op 15 mei wordt ze in het concentratiekamp vergast.

Nazisme

Net als ds. Paul Schneider, die centraal staat in het eerste deel van de serie Kroongetuigen, sterft Jane Haining als slachtoffer van het nazisme. Met recht kunnen we haar een verzetsheld noemen, maar de Schotten eren haar tot vandaag als „een heldhaftige, christelijke martelaar”. Hierin speelt vast mee dat ze de enige Schot is die als ”rechtvaardige onder de volkeren” op de herdenkingsmuur van Yad Vashem staat. In Boedapest draagt een Donaukade haar naam.

Lees ook

Jane Haining, vastberaden redster van Hongaarse Joden

Evenals de eerdere delen in de serie Kroongetuigen is het boekje over Haining een informatieve kennismaking met een overtuigde christen, met haar leven en arbeid. Uitvoeriger is de Engelstalige biografie van Mary Millar, waarnaar de auteur vaak verwijst.

In goede en kwade dagen. Hoe Jane Haining met haar kinderen meeging naar Auschwitz

René Heij

uitg. De Banier

96 blz.

€ 11,95