Een trauma is een gebeurtenis uit het verleden die je niet goed hebt kunnen verwerken. Dat kan bijvoorbeeld een ongeluk of het verlies van een dierbare zijn, maar ook het gemis van noodzakelijke aandacht of fysiek of mentaal geweld. De gebeurtenis heeft diepe indruk op je gemaakt, waardoor het moeilijk kan zijn om die een plek te geven.

Doe aan lichaamsbeweging of andere activiteiten die stress verminderen

Het kan gebeuren dat je angstig wordt, de gebeurtenis herbeleeft of er vaak aan moet denken. Je kunt ook te maken krijgen met emoties als schaamte, verdriet, hulpeloosheid, schuld of boosheid. Vaak worden deze begrijpelijke emoties in de loop van de tijd minder heftig. Als dat niet gebeurt en je last blijft houden, spreken we van een trauma.

Normale reactie

Wat voor de een traumatisch is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Het gaat namelijk niet alleen om wat er gebeurd is, maar veelmeer om hoe jij het gebeurde zélf hebt ervaren. Daarom is een trauma altijd erg subjectief en persoonlijk. Iedereen beleeft het op zijn eigen manier. Ook de gevolgen en het herstelproces verschillen per persoon. Dat maakt ”trauma” tot een breed maar vooral ook heel persoonsgebonden begrip.

Cognitieve gedragstherapie is gericht op het verwerken van herinneringen aan ingrijpende gebeurtenissen

Iedereen kan met een trauma te maken krijgen, wat je leeftijd, afkomst of achtergrond ook is. Als jou iets overkomt wat te groot of te zwaar is om te dragen, is het heel normaal dat je daar last van krijgt. Een trauma is dus geen teken van zwakte of een afwijking. Het is een normale reactie op abnormale omstandigheden.

Symptomen

Bij een trauma hoort een heel rijtje symptomen:

• stress: een continu gevoel van geprikkeldheid en stress zijn veel voorkomende klachten na een trauma.

• angst: je bent angstig voor de angst. Je bent bang voor een gevaar dat er eigenlijk niet meer is.

• herbeleving: mogelijk speelt de heftige gebeurtenis zich keer op keer opnieuw af in je hoofd.

• nachtmerries: ook ’s nachts kun je de gebeurtenis herbeleven, in de vorm van nachtmerries.

• vermijdingsgedrag: je vermijdt de plek waar de gebeurtenis plaatsvond en/of personen die ermee te maken hebben.

• isolement: je kunt in een isolement raken, met als gevolg dat je gevoelens van eenzaamheid ervaart.

• grip verliezen: je hebt het gevoel dat je de grip op je leven kwijtraakt.

• negatieve gedachten: mogelijk krijg je last van depressieve gevoelens en een minder goede stemming.

• gejaagd en waakzaam: je hebt het idee dat je continu ‘aan’ staat. Je bent de hele tijd in staat van paraatheid, voortdurend angstig en alert op het gevaar, dat er meestal niet meer is. Er is eigenlijk geen reden voor deze gejaagdheid.

• slechte concentratie: je concentratievermogen gaat merkbaar achteruit.

• woedeaanvallen: mogelijk heb je last van woede-uitbarstingen, boosheid en agressief gedrag, terwijl je dat eigenlijk helemaal niet van jezelf gewend bent.

Verwerking

Trauma’s zijn moeilijk te behandelen. Bovendien onderschatten mensen vaak de impact van gebeurtenissen die tot een trauma kunnen leiden. Het onvoorspelbare karakter van prikkels, gecombineerd met een gebrek aan behandeling, zorgt ervoor dat veel slachtoffers radeloos zijn. Ze voelen zich opnieuw slachtoffer. Je kunt niettemin wel iets doen om jezelf te helpen:

• Vermijd alcohol- en drugsgebruik.

• Breng tijd door met vertrouwde vrienden en familieleden die je steunen.

• Probeer routines aan te houden voor maaltijden, lichaamsbeweging en slaap.

• Doe aan lichaamsbeweging of andere activiteiten die stress verminderen.

• Stel realistische doelen en richt je op wat je aankunt.

Hulp

Er zijn verschillende manieren van professionele hulpverlening bij het verwerken van een trauma. Cognitieve gedragstherapie is gericht op het verwerken van herinneringen aan ingrijpende gebeurtenissen en daarmee op het verminderen of doen verdwijnen van de klachten. Daarbij is het ordenen of rangschikken van de gebeurtenissen die het trauma veroorzaakten, een eerste handeling om het contact met de werkelijkheid te herstellen en niet continu in angst verder te moeten leven.

De EMDR-therapie laat de herinnering aan een trauma vervagen door je werkgeheugen af te leiden

Een andere mogelijkheid is de EMDR-therapie. Deze laat de herinnering aan een trauma vervagen door je werkgeheugen af te leiden. Tijdens een EMDR-therapie haal je een pijnlijke herinnering op. Op het moment dat je de herinnering levendig voor je ziet, heb je die in jouw werkgeheugen geplaatst. Terwijl je de gebeurtenis voor je blijft zien, vraagt de therapeut je met je ogen zijn of haar vingers of een lichtje te volgen: dit zorgt voor afleiding van je werkgeheugen. Het werkgeheugen raakt dan vol en de nare herinnering verliest langzaam haar emotionele lading.

De auteur is relatietherapeut in Barendrecht.