Op een filmpje op Instagram zie je het voor je ogen gebeuren. Terwijl volgelingen van gebedsgenezer Tom de Wal vrijdagavond ”Jezus is Overwinnaar” zingen, worden de leider van Frontrunners Ministries en zijn aanhangers door de politie de kerk van Praise Tilburg uitgeleid. Buiten wordt De Wal opgewacht door andere volgelingen. Nadat hij ze heeft toegesproken en hardop heeft gebeden („Dank U, Vader, dat we waardig mogen zijn om in Uw Naam te lijden”), stelt een journalist van Omroep Brabant hem enkele vragen.

Lees ook

Genezingsdiensten onder vuur: „Het lijkt wel een christelijk afhaalloket”

Dat is het moment waarop de politie nog steviger ingrijpt. Twee agenten stappen op hem af, nemen hem tussen zich in en voeren hem af naar het politiebureau. De Wal laat zich zonder verzet meenemen.

Bizar

„Bizar, de vrijheid van godsdienst is ook niets meer waard in Nederland. Alles mag je zijn in dit land, zolang je Jezus maar niet verkondigt. Triest”, reageert ”mariekesier” op Instagram na het zien van de beelden. Heeft zij gelijk?

Hoe je de zaak moet beoordelen, hangt voor een belangrijk deel af van de vraag of de bijeenkomst in het gebouw van Praise Tilburg aangemerkt kan worden als een normale kerkdienst, reageert desgevraagd mr. dr. Teunis van Kooten, deskundige op onder meer het terrein van godsdienstvrijheid. „In de algemene plaatselijke verordening (apv) van Tilburg staat dat je voor het houden van een evenement, zoals een Sinterklaasfeest of een braderie, vooraf een vergunning moet aanvragen. Maar dat geldt niet voor reguliere kerkdiensten; iedereen is in Nederland vrij om zijn geloof te belijden.”

Kernvraag blijft dus of de bijeenkomst in het gebouw van Praise Tilburg een kerkdienst genoemd kon worden. „Als dat zo is –en het lijkt er veel op dát dit zo was– dan mag een burgemeester zo’n dienst niet verbieden en dan mag de politie daar niet binnentreden. Als je dat wel doet, breek je in op het grondwettelijke recht van godsdienstvrijheid.”

Omgevingsplan

Het recht om kerkdiensten te houden, is echter niet onbeperkt, zegt Van Kooten. „De plaats van samenkomst moet namelijk wel zijn toegestaan in het omgevingsplan en ook voldoen aan veiligheidseisen. Denk aan brandgevaar.” Hoe dat in de Tilburgse situatie lag, weet hij niet.

Dat de bijeenkomst vrijdagavond alleen toegankelijk was voor mensen die een ticket hadden gekregen, voedt de discussie of er misschien toch sprake was van een evenement, erkent Van Kooten. „Daar staat tegenover dat die tickets gratis waren en vermoedelijk alleen bedoeld om te vermijden dat de groep bezoekers te groot werd. Gezien de inhoud van de bijeenkomst, waarbij het ging om het belijden van een godsdienst, is mijns inziens duidelijk dat sprake was van een religieuze bijeenkomt.”

Komen burgemeester en politie gemakkelijker weg met het feit dat ze De Wal op straat hebben gearresteerd en meegenomen? In de openbare ruimte mag de plaatselijke overheid, bijvoorbeeld als wanordelijkheden dreigen, immers sneller ingrijpen dan in een besloten ruimte? Van Kooten plaatst ook hier een kritische kanttekening: „De aanhouding vond inderdaad op straat plaats, maar hoe kwam De Wal daar terecht? Niet vrijwillig. Hij had zijn genezingsdienst in een binnenruimte willen houden, maar werd daar door de politie weggehaald. Dat is wel relevant, vind ik. Al gelden op straat wel andere regels en zul je doorgaans aanwijzingen van de politie moeten opvolgen, in principe mag je wel je geloofsovertuiging uiten.”

Of de zaak nog een juridisch gevolg krijgt, weet Van Kooten niet. „Als de gemeente De Wal een boete oplegt voor het houden van een bijeenkomst die hij niet had mogen houden, kan hij dit aanvechten en kan de zaak voor de rechter komen.”

Kamervragen

SGP-Kamerlid Diederik van Dijk schreef zaterdag op X dat „een arrestatie wegens een religieuze bijeenkomst heel veel vragen oproept”.

Hij overweegt om het kabinet via schriftelijke vragen om opheldering te vragen, maar alleen in het geval dat de mondelinge Kamervragen, die CU-Kamerlid Don Ceder al heeft aangevraagd, afgewezen zouden worden. Ceder wil het kabinet dinsdag in het vragenuur onder meer vragen „op basis van welke juridische grondslag er in Tilburg is besloten een kerkdienst te verbieden en een voorganger te arresteren”. Ook wil hij weten „hoe de vrijheid van godsdienst expliciet is meegewogen in de besluitvorming door lokale autoriteiten”.