Schijnzelfstandigen staan sinds dit jaar weer extra in de belangstelling van de Belastingdienst. Het gaat om werkenden die op basis van een overeenkomst van opdracht of aanneming werken, maar hetzelfde doen als mensen die in loondienst zijn van een opdrachtgever.

In de loop van het jaar heeft de fiscus al praktijksituaties genoemd, waarin meestal werd aangegeven dat er een arbeidsovereenkomst moest komen. Ook geeft de Belastingdienst aanwijzingen en instructies aan verschillende opdrachtgevers en opdrachtnemers.

De dienst ging echter ook over tot het opleggen van flinke naheffingsaanslagen aan ondernemingen in de bouw- en infrasector.

De Belastingdienst kan controles uitoefenen bij bedrijven om vast te stellen of de voor hen werkzame zzp’ers eigenlijk op basis van een arbeidsovereenkomst werkzaam zouden moeten zijn. Is dat het geval, dan leidt dit tot naheffingen die kunnen oplopen tot meer dan 100 procent van de door de zzp’ers gefactureerde bedragen.

Dit jaar is sprake van een overgangsperiode, waarin werkgevers en werkenden nog geen vergrijpboete krijgen als zij kunnen bewijzen dat zij stappen zetten tegen schijnzelfstandigheid. Vanaf volgend jaar kan dit wel en ook die boetes kunnen hoog uitvallen.

Niet alleen de Belastingdienst kan vaststellen dat er sprake is van een dienstbetrekking. Ook cao-partijen, pensioenfondsen en de opdrachtnemers kunnen claimen dat er sprake is van werkzaamheden die eigenlijk op basis van een arbeidsovereenkomst moeten worden verricht. Zij kunnen daar vervolgens financiële gevolgen aan verbinden.

Zoals gezegd is 2025 niet voorbijgegaan zonder naheffingen. In de bouwsector zijn inmiddels enkele zaken naar buiten gekomen. Hierbij gaat het om ondernemingen van naam, met omzetten tot wel een miljard euro. Bij hen is per onderneming een bedrag van maximaal 10 miljoen euro aan loonheffingen nageheven.

Het feit dat juist grote ondernemingen worden aangepakt, wordt door Aannemersfederatie Nederland als positief beschouwd. De brancheorganisatie ziet het als een belangrijke waarschuwing aan andere ondernemingen in de sector en adviseert dan ook om per direct te stoppen met het inhuren van schijnzelfstandigen. Daarnaast geeft de federatie aan dat het goed is om juist wel ruimte te bieden aan echte zelfstandigen.

Voor schijnzelfstandigheid is eigenlijk geen plaats meer

Wij van Visser & Visser onderschrijven het standpunt van de Aannemersfederatie Nederland, en willen dit breder trekken. Voor schijnzelfstandigheid is eigenlijk geen plaats meer. De risico’s mogen niet onderschat worden. Wij adviseren die dan ook zoveel mogelijk te beperken. Dat kan door goede afspraken te maken met zzp’ers, bijvoorbeeld over een verhaalsrecht op de loonheffing en andere claims.

Daarnaast kunnen uitzendbureaus uitkomst bieden bij een tijdelijk tekort aan werknemers. Voor meer specialistische klussen die zelfstandig uitgevoerd kunnen worden, blijft het vaak prima mogelijk om gebruik te maken van zzp’ers.

De auteur is belastingadviseur bij Visser & Visser.