Bubbeltjesplastic, we kennen het allemaal. Het is handig voor als je iets breekbaars wilt verzenden. Ik weet dat onze kinderen het altijd prachtig vonden om het uit te rollen op de grond en er dan overheen te lopen of om er zo hard mogelijk op te springen. De bubbeltjes in dat plastic bevatten slechts lucht, nemen veel plek in en staan los van elkaar. Er komt een hoop herrie uit als je zo’n bubbeltje kapotmaakt.

Dit beeld kwam bij me boven toen ik enkele weken na de verkiezingen zat na te denken over de hele verkiezingscampagne. Wat zegt al het verbale geweld dat we in die tijd hebben gehoord nu over de Nederlandse samenleving? We zijn bubbeltjesplastic geworden, is mijn conclusie. Opgeblazen zitten veel mensen in hun eigen bubbeltje. Ze nemen vaak online veel plek in en ademen alleen in wat in die bubbel wordt verspreid. Ze krijgen nauwelijks iets mee van wat er in de bubbel ernaast plaatsvindt. In zo’n bubbel adem je ook weer uit wat je inademt. Zo verdwijnt de zuurstof en raken mensen beneveld. Op sociale media is dat door slimme algoritmen letterlijk het geval. Kijk je naar rechtse dingen, dan blijf je rechtse dingen zien. Volg je progressieve accounts, dan zullen die zich herhalen.

Veilig in de eigen bubbel zitten mensen af te geven op de achterlijke ideeën in de andere bubbeltjes

Veilig in de eigen bubbel zitten mensen het heerlijk met elkaar eens te wezen en af te geven op de achterlijke ideeën in de andere bubbeltjes. Politici zijn vooral druk met elkaar uitsluiten en met het beantwoorden van de vraag wie met wie een kabinet moet gaan vormen. Daarbij nemen ze voortdurend afstand van elkaars uitspraken en worden collega’s van leugens beticht. De subjectivering van het waarheidsbegrip lijkt tot maximale proporties uitgegroeid. Vaak gaat de botsing tussen verschillende bubbels letterlijk gepaard met veel herrie.

Een bubbeltjesvoorbeeld...? Ruim een week geleden passeerden twee bubbels elkaar tijdens de Mars voor het Leven. De stilte vanuit de ene bubbel was een mooi contrast met het kabaal vanuit de bubbel die abortus ziet als een mensenrecht. Haakser kunnen de waarheid en de leugen niet op elkaar staan.

Was de verzuiling dan zo anders? Mensen leefden toen toch ook van elkaar gescheiden in hun katholieke, gereformeerde of socialistische zuil? Ik zie twee cruciale verschillen: men was het ook in die tijd razend oneens met elkaar, maar er was geen of minder discussie over de feiten. Het andere verschil is dat zuilen elkaar nodig hebben om samen een gebouw te dragen. Het gedeelde besef dat men met elkaar vanuit verschillende overtuigingen een zware verantwoordelijkheid had om het huis van de samenleving vorm te geven, was diep verankerd. Geven en nemen was nog een nationale competentie, terwijl de bekendste eigenschap van bubbeltjes slechts is dat er een hoop herrie uit komt als er druk op uitgeoefend wordt.

We zijn beland in de finale van de fragmentatie van de samenleving. Gaan we hier echt mee door tot ons land een stuk bubbeltjesplastic is geworden met 18 miljoen losse minibubbeltjes?

Kunnen we nog terug naar de zuilensamenleving, waarin zuilen elkaar niet uitsluiten maar samen het gebouw van de samenleving dragen? Waar de ene zuil niet tegen de andere zuil zegt: „Ik heb jou niet nodig.”

Het antwoord is nee, die weg terug is er niet meer. We moeten dus leren omgaan met bubbeltjesplastic. We zouden bijvoorbeeld de schokabsorberende en beschermende eigenschappen van dat plastic kunnen benutten. Als je er niet onnodig op stampt en begrijpt dat alle bubbeltjes nodig zijn, kun je het gebruiken om het breekbare vaasje van de Nederlandse samenleving in te rollen en te zorgen dat dat niet breekt.

Tegelijk is het zo dat we ons krachtig moeten uiten tegen alle leugens waarmee ”de leugenaar van den beginne” de zuurstof van het leven afsnijdt in de bubbels. Ware harmonie in de samenleving zal pas mogelijk zijn als we als Nederlandse politiek en samenleving ons zullen overgeven aan Hem Die de Weg, de Waarheid en het Leven is.

De auteur is Tweede Kamerlid voor de SGP.