Zonder dat we het altijd beseffen, schuift India steeds nadrukkelijker naar voren als een van de centra van de 21e-eeuwse wereldorde. Terwijl onze strategische blik nog vaak op Washington, Moskou en Peking gericht is, speelt zich in New Delhi een verhaal af dat we niet langer kunnen negeren.

India passeerde China in 2023 als land met het grootste inwonertal en kan bogen op een economie die maar liefst met 9 procent per jaar groeit. Het land beschikt over de vierde krijgsmacht ter wereld en heeft de ambitie uitgesproken om een centrale speler in de nieuwe wereldorde te worden.

Het is geopolitiek en economisch onverstandig om onze toekomst af te meten aan de relatie met de VS

Een vrijhandelsakkoord met India, waarover nota bene al achttien jaar onderhandeld wordt, is in dat licht geen detail maar strategische noodzaak. In economisch opzicht omdat de Europese en Indiase markten samen bijna een kwart van het mondiale bruto binnenlands product (bbp) vertegenwoordigen. In geopolitiek opzicht omdat een akkoord laat zien dat Europa India serieus neemt. Juist voor Nederland liggen hier kansen, bijvoorbeeld voor onze chipindustrie, waterbedrijven en samenwerking op het gebied van militaire innovatie en productie. Een deal zou bovendien een sterk signaal zijn dat de Europese Unie niet alleen praat over strategische autonomie, maar die ook handen en voeten geeft.

Toch blijft India in Europa en Nederland vaak een blinde vlek. Het is geopolitiek en economisch onverstandig om onze toekomst primair af te meten aan de relatie met de Verenigde Staten. China en zijn partners in het mondiale Zuiden spreken steeds vaker over een multipolaire wereldorde (een orde met meerdere machtscentra) die een einde maakt aan Amerikaanse dominantie. Die wereldorde is niet alleen een lang gekoesterde wens maar ook steeds meer een feit.

Washington concentreert zich steeds sterker op de rivaliteit met China en ziet Europa minder vanzelfsprekend als bondgenoot. Deze ontwikkeling is niet Trumpspecifiek: Obama presenteerde zich reeds als „de eerste Pacificpresident”. Onder George W. Bush waren al de eerste tekenen zichtbaar van een verschuiving van de focus naar Azië, gecombineerd met terugtrekking uit internationale verdragen als Kyoto (milieu) en het ABM-verdrag (antiballistische raketten). Dit wordt niet anders als Trump bij tussentijdse verkiezingen zijn meerderheid in het Congres verliest of de volgende president Democratisch is. Het is dus aan Europa om partnerschappen uit te bouwen die de nieuwe geopolitieke realiteit weerspiegelen, als we relevant willen blijven.

Daar komt bij dat China en India elkaar de afgelopen maanden nadrukkelijk hebben opgezocht. Tijdens de top van de Shanghai Cooperation Organisation (SCO) bracht premier Narendra Modi zijn eerste bezoek aan China in zeven jaar. Hij ontmoette daar president Xi Jinping, die verklaarde dat China en India partners moeten zijn en geen rivalen. Modi antwoordde dat er nu een „sfeer van vrede en stabiliteit” heerst tussen de twee landen (na het bijleggen van hun grensconflict vorig jaar). In Europese hoofdsteden zouden alle alarmbellen moeten afgaan: blokvorming tussen de grootste economieën van Azië zou de geopolitieke speelruimte van Europa alleen maar verder verkleinen. Daarom is het cruciaal dat de EU nu voortgang boekt met het vrijhandelsakkoord met India.

Het sluiten van een akkoord vóór het einde van dit jaar ontsluit niet alleen economische kansen, maar heeft vooral ook een belangrijke signaalfunctie richting India én de rest van de wereld. Een tijdige deal zou laten zien dat Europa India serieus neemt als huidige partner en toekomstige grootmacht. Langer uitstel voedt in Delhi en elders juist het gevoel dat Europa een traag, verdeeld en onbetrouwbaar continent is. India profileert zich bovendien als een voor Europa aanspreekbare partij binnen de BRICS (elf landen die steeds nadrukkelijker de westerse orde uitdagen). Het land werkt intensief samen met Japan, Australië en de VS om de Indische en Stille Oceaan vrij en open te houden voor internationale scheepvaartroutes, juist nu China zijn aanwezigheid in deze regio fors uitbreidt en als bedreiging wordt gezien.

Juist nu is er een kans om India steviger te binden. Het land kampt door Amerikaanse tariefmuren van 50 procent met grote onzekerheid en dreigende groeivertraging, wat tot maatschappelijke onrust kan leiden. Die kwetsbaarheid maakt India genegen tot concessies aan Europa, maar dit venster kan snel sluiten. Niets is immers zo veranderlijk als internationale politiek in het tijdperk van Donald Trump.

De auteur is politicoloog.