BuitenlandBuitenlandse Zaken

China spint garen bij bekoelde relatie VS en India

Chinese en Indiase troepen raakten in 2020 slaags in de Himalaya. Sindsdien zijn de verhoudingen tussen beide landen verzuurd. Daarom viel op dat deze week de Chinese buitenlandminister India bezocht. Trumps politiek drijft de rivalen in elkaars armen.

India heeft geen vaste vrienden. Het land voert een onafhankelijke buitenlandpolitiek. Kieskeurig is India daarbij niet. Het doet even makkelijk zaken met Rusland als met de Verenigde Staten.

Niettemin kroop India de afgelopen jaren steeds dichter naar Amerika. Wederzijdse afkeer van China was een sterk bindmiddel. Met Australië en Japan vormen de landen sinds 2004 het informele bondgenootschap Quad, een platform om China tegenwicht te bieden.

Trump en de Indiase premier Narendra Modi waren jaren dik bevriend met elkaar. Ook onder Joe Biden was de relatie tussen de VS en India goed. Quad werd naar een hoger plan getild en niets wees erop dat Trumps tweede termijn de verhouding tussen beide landen zou veranderen. Toch is dit nu aan het gebeuren.

De Amerikaanse president riep 2 april uit tot Liberation Day. Op die dag kreeg vrijwel elk land bij uitvoer van producten naar de VS te maken met importheffingen. Hiermee wil Trump wat doen aan de handelstekorten die Amerika met menig land heeft. India kreeg een heffing van 27 procent aan de broek.

De relatie is mede bekoeld doordat Modi niet meeging in Trumps lezing dat hij de oorlog tussen India en Pakistan had beslecht

Onderhandelingen over een handelsakkoord leidden tot niets. Deze maand kondigde Trump aan dat Indiase goederen per 27 augustus te maken krijgen met een extra importheffing van 25 procent. Reden? India blijft Russische olie kopen en spekt daarmee de Russische oorlogskas.

Aziaat en westerling, beiden zeventigers, schudden elkaar de hand.
Modi (l.) en Trump in februari dit jaar, toen de relatie nog goed was. beeld AFP, Jim Watson

De heffingen zijn in India met grote woede ontvangen. Overal in het immense land demonstreerden Indiërs, waarbij opgeroepen werd om Amerikaanse merken en producten te boycotten.

Tegelijk werd New Delhi een hotspot voor diplomatiek verkeer. Afgelopen week bracht de Chinese buitenlandminister Wang Yi een tweedaags bezoek. Het leverde concreet op dat er weer directe vluchten komen tussen China en India. Ook worden handels- en investeringsstromen geïntensiveerd en visumprocedures versoepeld. Een afspraak tussen beide landen voor volgend jaar is ook alvast gemaakt.

Als klap op de vuurpijl gaat Modi eind deze maand naar China, voor het eerst in zeven jaar. Hij zal daar een top bijwonen van de Shanghai-samenwerkingsorganisatie (SCO). Gespeculeerd wordt dat de Indiase premier er om tafel zal gaan met zijn Chinese en Russische ambtgenoten Xi Jinping en Vladimir Poetin.

Waarom is de relatie tussen de VS en India zo verzuurd? Het ligt complexer, maar volgens analisten speelt mee dat de ego’s van Trump en Modi zijn gebotst. De eerste pochte namelijk dat hij de oorlog tussen Pakistan en India heeft gestopt, terwijl Modi bot ontkende dat Trump daarbij een rol heeft gespeeld. Een schril contrast met Pakistan, dat Trump prees voor zijn inspanningen en hem voordroeg als kandidaat voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Het conflict tussen de VS en India raakt beide landen, maar India het meest. China is de lachende derde.