Het was een van de vele verhalen die vrijdag klonken tijdens een studieochtend in het Baptist House in Amsterdam over de vraag of er een geestelijke opleving plaatsvindt onder Generatie Z. De bijeenkomst was georganiseerd door het Baptisten Seminarium in Amsterdam en trok zo’n zestig belangstellenden.

Riphagen deed de vraag van zijn student destijds af als jeugdig enthousiasme. Inmiddels kijkt hij er wel wat anders naar. „Vandaag zou ik tegen die student willen zeggen: Misschien zag ik het toen niet helemaal scherp.” We zien dingen gebeuren die niet passen in het beeld van secularisatie en almaar verminderde interesse in God en geloof.”

Verbazing

Er blijkt niet alleen sprake te zijn van anekdotisch bewijs voor deze ontwikkeling. Ook onderzoekscijfers wijzen naar een trendbreuk waarin ”GenZ” (jongeren die geboren zijn tussen 2001 en 2015) positiever zijn over kerk en geloof dan de generatie boven hen. Dr. Paul Vermeer, auteur van het onderzoek ”God in Nederland”, dat sinds 1966 elke tien jaar de ontwikkelingen op religieus gebied in Nederland in kaart brengt, zegt vrijdag „een beetje tot onze eigen verbazing cijfers te zien die we niet hadden verwacht”.

Vermeer, die als godsdienstsocioloog is verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, laat zien dat Generatie Z zowel op de vraag of ze zichzelf als gelovig beschouwt, de zogenaamde zelfdefinitie, als op de vraag naar geloof in God en kerklidmaatschap, significant hoger scoort dan de generatie voor hen.

Vermeer: „Generatie Z lijkt iets opener te staan voor geloof en kerk, ook al gaan ze in de praktijk niet vaker naar de kerk en bidden ze ook niet vaker. Daarnaast zijn ze iets minder progressief op thema’s als abortus en homoseksualiteit.”

Omdat de verschillen slechts enkele procentpunten betreffen en het onduidelijk is wat ”geloviger zijn” precies betekent, maant de onderzoeker tot voorzichtigheid om al te grote conclusies te trekken. Toch waagt hij zich aan een voorzichtige duiding. „Jongeren lijken op zoek naar houvast, stabiliteit en richting. Het verdwijnen van een gezamenlijke identiteit leidt tot culturele onzekerheid. Daarnaast stelt de neoliberale economie jongeren op achterstand op het gebied van opleiding, wonen en werk.”

Influencers

Prof. dr. Miranda Klaver, hoogleraar antropologie van de religie aan de Vrije Universiteit, sluit in haar duiding hierbij aan. Ze merkt dat ze de laatste tijd steeds vaker door journalisten wordt benaderd om duiding te geven aan de beweging dat sommige jongeren zich weer aansluiten bij een kerk en zich laten dopen. „Ik liet mij onlangs ontvallen dat er misschien wel sprake is van een trendbreuk. Collegaonderzoekers vragen dan meteen naar de cijfers. Ik ben dus blij met het onderzoek van God in Nederland.”

Prof. Klaver ziet de „gebroken beloften” van het neoliberalisme, de verschillende crises, een onbevangenheid ten opzichte van geloof en religie en het feit dat deze generatie is opgegroeid in een digitale samenleving, als de belangrijkste oorzaken die ertoe zouden kunnen leiden dat ze ontvankelijker is voor het christelijk geloof.

Prof. Klaver is vooral geïnteresseerd in ontwikkelingen in de digitale samenleving. Bekende influencers, jonge mensen met veel volgers op sociale media als TikTok en Instagram, lijken een belangrijke rol te spelen. „De bekende influencer Zaar Goedemans heeft meer dan een miljoen volgers op TikTok. Je ziet haar Bijbellezen en praten over haar geloof. Wat opvalt, is dat de persoonlijke ervaring centraal staat. Er is daarentegen weinig theologische achtergrond en de kerk lijkt helemaal buiten beeld.”

Dit stelt kerken voor uitdagingen: „Hoe kunnen deze jongeren de weg vinden naar een kerk en hoe open en gastvrij zijn kerken eigenlijk voor deze jongeren?”

Verstopte Bijbel

Maurits Luth, voorganger van de baptistengemeente Kampen, heeft ervaring met ”GenZ’ers” in zijn gemeente. „Afgelopen halfjaar zijn er 30 mensen bij ons gedoopt, waarvan 21 jongeren die behoren tot generatie Z. Zeven van hen waren niet christelijk opgevoed. Voor een aantal leverde dit ook ruzie op thuis. Ze vertellen verhalen van verstopte Bijbels en het verzwijgen waar ze zondagochtend en zondagavond zijn geweest.”

De voorganger geeft zijn publiek drie adviezen mee. „In de eerste plaats is het belangrijk om de jongeren heel serieus te nemen. Het is misschien wel illustratief dat er niet iemand uit generatie Z is uitgenodigd om hier vanmorgen te spreken. Als je de Bijbel goed leest, dan lijkt het wel alsof God een voorkeur heeft voor jongeren.

Neem in de tweede plaats jezelf en dus de vragen van je eigen generatie wat minder serieus. Vraag je af als je met jongeren praat over wiens vragen het nu eigenlijk gaat.

Tot slot: neem God serieus. Het mysterie van geloven betekent dat de Geest waait waarheen Hij wil.”

Honger

De vraag blijft volgens rector Riphagen hoe de toegenomen interesse op sociale media te verbinden is met al bestaande kerkelijke gemeenten. Uit de ervaringsverhalen blijkt dat het klein en spontaan begint. Een aanwezige jongere vertelt: „Ik ben een paar jaar geleden tot geloof gekomen. Ik ging toen niet meer elke zaterdagavond naar de kroeg, want ik wilde een nieuw leven beginnen. Ik zag mijn vrienden toen wat minder en heb voorgesteld Bijbelstudie te gaan doen. Er is een groot verlangen en veel honger. Je ziet tijdens de Bijbelstudie een gemeenschap ontstaan doordat er echt gesprek is.”