„Ik ben niet blij met wat Poetin doet. Hij doodt veel mensen. Ik weet echt niet wat er met hem aan de hand is.” Dat zei Trump zondag op het vliegveld in de plaats Morristown. In een bericht op zijn digitale platform Truth Social voegde hij daar later aan toe: „Er is iets met hem gebeurd. Hij is volkomen GESTOORD geworden!”

De uitspraken van de Amerikaanse president volgden op de Russische aanvallen op heel Oekraïne in de nacht van zaterdag op zondag. Rusland voerde in de nacht daarvoor ook al een grootschalige aanval uit, net als in de nacht van zondag op maandag. Daarbij vielen zeker dertien doden. De luchtaanvallen gelden als de zwaarste sinds het begin van de invasie.

Dat Trump zich zo negatief over Poetin uitlaat, is opvallend. Is het een teken dat zijn geduld met de Russische president opraakt? Gezien Trumps wispelturigheid lijkt dat een voorbarige conclusie. En de Amerikaanse president liet zich over zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky evenmin positief uit.

China

Zelensky schreef zondag op X dat „de stilte van Amerika en de stilte van anderen wereldwijd Poetin alleen maar aanmoedigen”. Daarop reageerde Trump: „Zelensky bewijst zijn land geen dienst door te praten zoals hij doet. Alles wat uit zijn mond komt, veroorzaakt problemen.”

Het laat zien dat Trump zijn handen het liefst van de oorlog aftrekt. De zakenman in hem is vooral geïnteresseerd in een normalisering van de economische relaties tussen de VS en Rusland. Al is het maar om Moskou los te weken van China.

Maar het Kremlin is daar niet gevoelig voor, want de prioriteit van Rusland ligt bij het veroveren van meer Oekraïens grondgebied. En omdat er vanuit Washington nauwelijks diplomatieke druk komt, weet Poetin dat vleiende woorden richting de Amerikaanse president voldoende zijn om het getouwtrek voort te zetten.

Angst

„We zijn de Amerikanen en de president persoonlijk erg dankbaar voor hun hulp bij het organiseren en beginnen van dit onderhandelingsproces”, klonk het maandag dan ook vanuit Moskou. De uithaal van Trump deed Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov af als „emotionele overbelasting”.

Met hun massale aanvallen willen de Russen Oekraïne dus verder verzwakken. Maar er is meer. Rusland wil ook angst zaaien en zo het moreel van de Oekraïense bevolking breken. De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War stelde maandag bovendien dat Poetin „de Europese hoofdsteden en de VS ervan wil weerhouden Oekraïne nog langer te helpen door de Russische overwinning als onvermijdelijk voor te stellen”.

Die kant lijkt het op te gaan. Alles wijst erop dat de Russen de strijd de komende dagen en weken zullen intensiveren. Niet alleen in de lucht, maar ook op de grond. Zo bevestigde Oekraïne maandag dat Rusland enkele dorpen in de Oekraïense regio Soemy heeft ingenomen.

Gevaarlijk

Een lichtpuntje voor Kyiv is de aankondiging die de Duitse bondskanselier Friedrich Merz maandag deed. Hij zei dat er „geen beperkingen qua afstand meer zijn” voor het Oekraïense gebruik van langeafstandswapens die westerse bondgenoten hebben geleverd. „Dit betekent dat Oekraïne bijvoorbeeld militaire stellingen in Rusland kan aanvallen”, aldus Merz.

De leveringen geven Zelensky wat lucht. Tegelijkertijd drijft het de spanningen tussen het Westen en Rusland verder op. Het Kremlin noemde de aankondiging maandag al „behoorlijk gevaarlijk” en zei dat die de vrede niet dichterbij brengt.