Kerkscheuring 2004

Op de kerkelijke kaart van Nederland verschenen in 2004 enkele nieuwe namen: de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), de Hersteld Hervormde Kerk (HHK) en de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (vGKN). Het was een jaar van eenwording, maar ook van scheuring.

Het sluitstuk van het Samen op Weg-proces, dat tientallen jaren duurde, was de vorming van de PKN op 1 mei 2004. Op die datum fuseerden de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden. Samen telden zij meer dan 2 miljoen leden.

Zeven gereformeerde kerken die niet meewilden, vormden de vGKN. De bezwaren tegen de PKN waren destijds de „gewettigde pluraliteit” en een kerkordelijke structuur waardoor de zelfstandigheid van de plaatselijke gemeente in het gedrang zou komen. Een groep hervormden vond dat de PKN geen exclusief gereformeerde grondslag meer had; enkele tienduizenden bezwaarde kerkleden noemden zich later de Hersteld Hervormde Kerk.

Een pijnlijke periode voor zowel hervormden in de PKN als in de HHK brak aan. Tal van gemeenten waarvan de kerkenraad unaniem of in meerderheid had besloten niet mee te gaan in de PKN werden geconfronteerd met een verlies van alle kerkelijke goederen. In alle kortgedingen wees de rechter de hervormde gemeente in de Protestantse Kerk aan als de wettige eigenaar. In de tientallen gescheurde hervormde gemeenten trof de zogenoemde commissie van bijzondere zorg voor hervormde gemeenten een regeling. Bij veel van de hersteld hervormde gemeenten namen de regelingen het gevoel van onrecht echter niet weg.

Na twintig jaar zijn de emoties in veel plaatsen geluwd, al bestaat er zeker nog verdriet over de kerkscheuring in 2004.