Samen met Advocates for the Future (AftF) kondigden de jongeren dinsdag de nieuwe klimaatzaak aan in de Maasstad. AftF eist dat het havenbedrijf met een afbouwplan komt voor fossiele activiteiten in de haven om zo te voldoen aan het klimaatdoel om de opwarming tot 1,5 graad te beperken.

„De rechtszaak is niet tegen de Rotterdamse haven, maar juist vóór de haven en vóór de toekomst”, lichtte Maikel van Wissen, directeur van AftF, de zaak toe tijdens een persconferentie.

Uitstoot

De Rotterdamse haven is het grootste industriële complex in Europa. Via de haven worden grote hoeveelheden steenkool, olie en aardgas ingevoerd en verwerkt. Veel daarvan wordt doorgevoerd richting Duitsland.

Uit een onderzoek van CE Delft uit 2024 blijkt dat al die fossiele brandstoffen samen verantwoordelijk zijn voor een uitstoot van 604 megaton CO₂-equivalenten per jaar. Dat is ruim 3,5 keer de jaarlijkse nationale uitstoot van Nederland en meer dan 1 procent van de wereldwijde uitstoot.

Havenbedrijf Rotterdam beheert en exploiteert het havengebied. Daarmee faciliteert het fossiele activiteiten en de uitstoot van broeikasgassen, aldus AftF. Van Wissen: „Wij vragen niet om de haven morgen te sluiten, maar het havenbedrijf moet wél vanaf vandaag de regie nemen in de klimaattransitie.”

Lees ook

Klimaat komt steeds vaker op bordje van de rechter

Uniek

De nieuwe klimaatzaak is uniek omdat het gaat om de eerste rechtszaak tegen een overheidsbedrijf. Dat wil zeggen dat de aandelen van Havenbedrijf Rotterdam in publieke handen zijn: voor 70 procent van de gemeente Rotterdam en voor 30 procent van de Nederlandse Staat. Juist dat schept een verantwoordelijkheid, stelde Van Wissen. „Het havenbedrijf is geen gewoon bedrijf. Het is van ons allemaal. Als overheidsbedrijf moet je de publieke belangen dienen. Daar hoort bij dat het huidige en toekomstige generaties beschermt tegen gevaarlijke klimaatverandering. Wie vandaag blijft kiezen voor fossiele afhankelijkheid, legt de rekening bij jongeren neer. Dat is maatschappelijk onverantwoord en juridisch onhoudbaar.”

AftF denkt een sterke positie te hebben in de rechtszaak. In eerdere rechterlijke uitspraken is namelijk al vastgesteld dat zowel overheden als bedrijven een verplichting hebben om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan om zo schending van mensenrechten te voorkomen.

Verder blijkt uit wetenschappelijke rapporten dat doelen om in 2050 klimaatneutraal te zijn, alleen haalbaar zijn als de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen wordt afgebouwd. In het rapport ”Kiezen of verliezen” adviseerde de Wetenschappelijke Klimaatraad de regering afgelopen januari nog om haast te maken met de transitie van de industrie in Nederland.

Van Wissen stelde overigens dat het Havenbedrijf Rotterdam niet stilzit. Het maakt goede sier met groene ambities. „Er verrijst in de haven de grootste waterstoffabriek van Europa. Maar ondanks alle beloftes van het havenbedrijf is er hier in de afgelopen twee decennia geen neerwaartse trend in de uitstoot van broeikasgassen. We hebben geen enkele garantie dat dit de komende twintig jaar anders zal zijn. Daarom moet er een afbouwpad komen.”

Tastbaar

Tijdens de persconferentie voerde ook de 19-jarige rechtenstudente Rivka Meelis het woord als een van de jongeren die de zaak zullen aanspannen. Ze stapte even later op een zeilboot om de sommatiebrief te gaan overhandigen aan het havenbedrijf. De klimaatcrisis is voor haar geen ver-van-haar-bedshow meer, vertelde ze. „In juli 2021 woonde ik in Roermond en maakte ik de overstromingen in Limburg van dichtbij mee. Hele wijken kwamen onder water te staan, mensen verloren hun huizen en hun gevoel van veiligheid. Klimaatverandering, wat eerst ver weg leek, werd in één klap persoonlijk en tastbaar.”

Daarom zijn de keuzes die het havenbedrijf maakt, ook in haar belang. „Ze bepalen niet alleen de koers van de haven, maar ook van de wereld waarin mijn generatie straks moet leven.”

Bestuderen

Havenbedrijf Rotterdam zegt in een reactie de sommatiebrief van AftF te zullen bestuderen. „We delen hun zorgen over de wereldwijde klimaatverandering en streven beide naar een klimaatneutrale Rotterdamse haven. We verschillen echter van mening over de manier waarop dit doel moet worden bereikt.”

Over het instellen van een afbouwpad voor fossiele brandstoffen zegt het havenbedrijf: „Wij betwijfelen of dit het maatschappelijk belang dient en past bij onze rol en mogelijkheden.”