De Haagse juriste is dan ook al jaren betrokken bij de klimaatzaak via World’s Youth for Climate Justice (WYCJ). Zo mobiliseerde Zeng-Agyei –met Duits-Ghanese roots– lidstaten van de Verenigde Naties om de aanvraag voor een advies van het ICJ te steunen. Het advies van het ICJ is volgens het hof zelf van „groot juridisch gewicht en morele autoriteit”.

Waarom ben jij betrokken bij deze klimaatzaak?

„Al jong werd ik me bewust van de ongelijkheid in de wereld. In Afrika is er een rijkdom aan grondstoffen, maar dat vertaalt zich niet in rijkdom aan geld of infrastructuur. Ook zag ik hoeveel afval er in Europa wordt geproduceerd en hoeveel plastic er in Ghana wordt gedumpt op gigantische stortplaatsen. De versnelling van de klimaatverandering motiveerde me extra om me met milieuproblemen bezig te houden.

Met mijn betrokkenheid bij deze klimaatzaak wil ik bijdragen aan klimaatrechtvaardigheid.”

Wat betekent klimaatrechtvaardigheid voor jou persoonlijk?

„Klimaatrechtvaardigheid is allesomvattend. Ik denk dat je de oorzaken van klimaatverandering niet kunt benoemen zonder het over de onderdrukking van mensen te hebben. De wortels van het klimaatprobleem liggen bij de slavenhandel. De trans-Atlantische slavenhandel was een drijvende kracht achter de industrialisatie, gebaseerd op uitbuiting en de ontginning van natuurlijke hulpbronnen. Dit systeem legde de basis voor industriële groei die schadelijk is voor de planeet.

Klimaatrechtvaardigheid is dus nauw verbonden met raciale rechtvaardigheid. Ik wil bijdragen aan gelijkheid in de wereld, en dat kan door het milieu –iets wat gemeenschappelijk is– centraal te stellen.”

Lees ook

Unieke klimaatzaak: piepklein landje laat zich horen op het wereldtoneel

Je hebt meer dan 130 landen gemobiliseerd om deze klimaatzaak te kunnen voeren. Hoe kreeg je dat voor elkaar?

„Het begon bij jongeren van eilandstaten in de Stille Oceaan die de regering van Vanuatu overtuigden om een resolutie in te dienen bij de Verenigde Naties voor een klimaatzaak bij het ICJ. Daarna kwam het internationale deel op gang, waarbij ik betrokken was. Dat was veel werk. Want hoe krijg je Luxemburg of Zwitserland mee? Met een heel team jongeren grepen we elke kans –bijvoorbeeld tijdens klimaattoppen– aan om mensen te benaderen. Zo overhandigde ik ons Youth Climate Justice-handboek aan Jennifer Morgan, de klimaatgezant van Duitsland. Uiteindelijk waren we toch enigszins verrast dat er zo weinig tegenstand was bij de stemming van de VN.”

Stelling: Jongeren moeten leidend zijn in het internationale klimaatdebat, omdat zij met de gevolgen van de opwarming van de aarde zullen moeten leven.

„Eens, er zijn meer jongeren in leidende posities nodig. Tegelijk maak ik me er zorgen over of dat lukt. De belangen van de fossiele industrie lijken zwaarder te wegen dan mensenrechten en het welzijn van jongeren en toekomstige generaties. Het leiderschap van jongeren wordt vaak zelfs ondermijnd door dezelfde mensen die zeggen dat wij het voortouw moeten nemen.

Tegelijk vind ik dat iedereen de leidende rol mag pakken. In Zwitserland heeft een groep oudere vrouwen hun regering aangeklaagd. De klimaatcrisis raakt jong én oud.”

Lees ook

Klimaatoma’s krijgen gelijk: klimaatverandering bedreigt mensenrechten

Hoe enthousiast ben je erover dat het ICJ met de langverwachte uitspraak komt?

„Extreem enthousiast. Het hele proces was al een overwinning. Daarbij komt dat het advies van het ICJ een enorm krachtig instrument kan zijn.

Tegelijk ben ik ook zenuwachtig, omdat ik bang ben dat elk nieuwsartikel zal inzoomen op het punt dat het slechts om een niet-bindend advies gaat.”

Dat is het toch ook?

„Ja, maar als dat het belangrijkste frame is dat erop wordt geplakt dan denken mensen al snel dat het allemaal weinig uithaalt. Dat zou geen recht doen aan het gewicht van de opinie van het ICJ.

Voor de mensen die vijf jaar aan deze klimaatzaak hebben gewerkt hangt alles van deze uitspraak af. Voor de rest van de wereld –bijna iedereen dus– is het heel belangrijk in de strijd tegen klimaatverandering. Je kunt het advies zien als een grote paraplu. Als het hof deze openklapt, krijgen alle klimaatmaatregelen erkenning en een plek onder die paraplu.”

Welk effect kan de uitspraak hebben?

„Wat het hof ook adviseert, de uitspraak zal sowieso worden gebruikt door andere rechtbanken wereldwijd. Burgers kunnen het gebruiken om overheden ter verantwoording te roepen, eventueel bij de rechter.

Bevindingen uit het advies kunnen ook omgezet worden in beleid van landen. Ik hoop namelijk dat het duidelijkheid geeft over emissiedoelen: hoeveel uitstoot een land moet reduceren. Hopelijk komt er verder meer aandacht voor de historische verantwoordelijkheid van landen door hun uitstoot in het verleden, zodat bijvoorbeeld regio’s als Europa, de Verenigde Staten en China hun rol pakken.

Ongeacht wat het hof zegt: verplichtingen voor landen bestaan al, sinds het Klimaatakkoord van Parijs. Ik zie die nu graag nóg krachtiger verankerd worden in internationaal recht.”