Als deze trend doorzet, zal het aantal pijporgels in Groot-Brittannië over tien jaar zijn gehalveerd, schrijft de Britse organisatie ”Pipe Up for Pipe Organs” in een vorige maand verschenen rapport. „In 2070 zullen er dan geen pijporgels in ons land meer zijn, op die in de kathedralen, een aantal colleges, een handvol concertzalen en enkele goed bezochte kerken na. Een van de glorierijke onderdelen van het Britse erfgoed, eens te vinden in kerken van alle denominaties, bioscopen en theaters overal in het land, namelijk het pijporgel, zal dan in de meeste gemeenschappen verloren zijn gegaan en alleen nog worden bewaard op enkele elitaire locaties.”

Koning

De organisatie Pipe Up for Pipe Organs (zoiets als ”Gas erop, in actie, voor pijporgels”) werd in 2022 opgericht door „een groep orgelenthousiastelingen die ervan overtuigd zijn dat de vreugde van orgelmuziek zo breed mogelijk moet worden gedeeld”. De titel van haar rapport verwijst naar het orgel als de koning van de instrumenten: ”Silencing the King?” (”De koning tot zwijgen gebracht?”).

Het Verenigd Koninkrijk – Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland – telde vorig jaar nog 24.000 orgels, aldus Pipe Up for Pipe Organs, „in alle mogelijke condities”.

Uit een vergelijkbaar onderzoek uit 2011, uitgevoerd door de National Churches Trust, bleek dat er toen nog 33.000 orgels waren. Dat betekent dat er in veertien jaar tijd 9000 orgels zijn verdwenen: gemiddeld twaalf per week. Pipe Up rekent voor de komende jaren met een iets lager, maar nog altijd zorgwekkend tempo van circa negen orgels per week.

Pipe Up vermoedt overigens dat ook het aantal van 24.000 nog te ruim is ingeschat. „In 2024 bleek bijvoorbeeld dat in Darlington, waar 35 orgels zouden staan die de negentiende eeuw hebben overleefd, in werkelijkheid nog maar 12 orgels waren overgebleven, waarvan er nog slechts 6 regelmatig werden bespeeld.”

De organisatie schat het totaal aantal orgels in Groot-Brittannië dan ook op rond de 15.000, „in wat voor staat dan ook. We werken er hard aan om de cijfers nauwkeuriger te maken.”

Bedreigingen

Pipe Up noemt in haar rapport als drie grote bedreigingen voor het orgelerfgoed: kerksluiting (jaarlijks sluiten zo’n 400 kerken de deuren), bezuinigingen (orgels zijn doorgaans het eerste waarop gemeenten bezuinigen) en de staat waarin veel instrumenten verkeren (elk orgel heeft om de zoveel tijd groot onderhoud nodig).

De organisatie besluit haar rapport met een hartstochtelijke oproep aan iedereen die het rapport leest om zich het lot van de Britse pijporgels aan te trekken. „Kom in actie om deze culturele catastrofe af te wenden.”