De aarzeling om hun verhaal te delen is groot. Om het écht te begrijpen, moet je misschien zelf ervaren hoe het is om je man te voelen in een vrouwenlichaam, of dit van zeer nabij meemaken. In hun reformatorische omgeving hebben Pieter en José bovendien ondervonden dat omstanders soms wel zéggen te begrijpen hoe het is, maar dat dit als het erop aankomt tegenvalt.

Met het anoniem delen van hun worsteling hopen ze ouders die hetzelfde meemaken een hart onder de riem te steken.

Ongeveer tien jaar geleden kwam het telefoontje. Ver van huis, vanaf haar stageplek, belt de negentienjarige Renee haar ouders: „Ik voel me honderd procent man.”

Renee volgt therapie en krijgt de diagnose genderdysforie. Soms gaat het, soms ziet ze het leven niet zitten. Al eerder worstelde ze met een pestverleden, met gevoelens van minderwaardigheid. Pieter en José gaan een eigen proces in, waarin ontkenning, bezorgdheid, overgave en acceptatie elkaar afwisselen.

Op dit moment is er vooral acceptatie. Renee woont intussen op zichzelf, en heeft werk. Van de wachtlijst voor transitie is ze af, na daar twee keer op gestaan te hebben. Ze ervoer dat het niet Gods weg was.

Als Pieter en José foto’s van hun stoere dochter laten zien, stralen hun gezichten. Ze zijn vol liefde en trots, al is bezorgdheid nooit ver weg. Maar God hield en houdt Renee vast, daarvan zijn ze overtuigd.

Het echtpaar zoomt in op vier thema’s die het proces kenmerken: rouw, sociale omgeving, acceptatie en geloof.

1 ROUW

José: „Ken je de vijf stadia van rouw van Elizabeth Kübler-Ross? De eerste daarvan is ontkenning. Daar begon het bij ons ook mee. Dan zag ik Renee bezig en dacht: jij volledig man? Maar dit doet een jongen toch niet? Je zoekt naar feiten die de ontkenning bevestigen.”

Pieter: „Je kunt in het begin nog niet goed peilen hoe diep iets zit. We dachten inderdaad dat het wel zou loslopen.”

José: „We ontdekten ook dat rouw verschillende vormen kent. Al eerder hadden we een dochter verloren. Maar rouwen om een kind dat je nog wel hebt, maar dat niet de dochter blijkt te zijn die je dacht te hebben, is levend verlies. Je moet afscheid nemen van verwachtingen.”

Pieter: „Toen ze klein was en op een speelgoedtrekker zat, of met mij ging voetballen, vond ik dat leuk. Ik hou van een stoere meid. Maar het voelt anders als je dochter zegt: „Ik ben helemaal geen meid.””

José: „Dat transitie in beeld kwam, vond ik lastig. Je hoopt en bidt dat ze daar niet voor kiest, maar ze was volwassen. We hadden dat niet kunnen tegenhouden. Dan bereid je je erop voor dat je misschien ook afscheid moet nemen van haar fysieke gestalte.”

2 SOCIALE OMGEVING

José: „In het begin hadden we Renee beloofd er met niemand over te praten. Soms knelde dat. Je bent met zulke grote thema’s bezig, maar kunt je verhaal nergens kwijt.”

Pieter: „Ook in de familie was het eerst niet bekend. Mijn, inmiddels overleden, ouders hebben het nooit geweten.”

José: „Zolang je niemand kent die van nabij meemaakt wat jij meemaakt, heb je geen zin om alles te vertellen. Nu weten meer mensen het, maar echt bevraagd worden we niet. Enerzijds heb ik er niet zo’n behoefte aan, maar anderzijds is het in sommige gesprekken echt de roze olifant in de kamer.”

Pieter: „Het scheelt wel dat we een dochter hebben die man wil zijn, en niet andersom. Renee draagt het liefst wijde herenkleding die zo veel mogelijk vormen verhult. Dat valt minder op dan een jongen die een jurk draagt.”

José: „Sterker nog: het past bij haar. Als ze op een dag thuis zou komen met een jurkje, zou ik denken: weg met die jurk.”

Pieter: „Ze loopt hier ook tegenaan in de kerk. Renee vindt het echt lastig om een rok te dragen. Dat gaat aan de ene kant tegen haar eigen gevoel in, aan de andere kant heeft ze er uiteindelijk bewust voor gekozen om toch niet in transitie te gaan. Wel of geen rok aandoen naar de kerk is voor haar een groot dilemma.”

José: „Misschien moet dit niet in de krant.”

Pieter: „Het is wel een belangrijk voorbeeld in deze situatie. Probeer eens in te voelen hoe het is om je als vrouw helemaal man te voelen en dat er dan verwacht wordt dat je in een rok naar de kerk komt. Dat is voor Renee iedere keer weer een grote worsteling.”

José: „Bedenk wat dat met iemand doet. Het geeft het gevoel dat je niet mag zijn wie je aan de binnenkant bent. Dit maakt dat ze er soms voor kiest om naar een andere gemeente te gaan, waar een vrouw in een broek niet opvalt.”

3 ACCEPTATIE

José: „Wij hebben Renee geaccepteerd in wie ze is als mens. Man of vrouw is niet zo’n issue meer. We maken er geintjes over. Renee kan slecht zoeken. Ik zeg dan: „Tja, mannen kunnen ook niet goed zoeken.” De allereerste keer dat ik zoiets zei, is voor haar waarschijnlijk heel groot geweest.”

Pieter: „Ja, dat was een stuk erkenning. Dat ze van ons bewust die ruimte krijgt om zich man te voelen, is volgens mij belangrijk. Als je je constant man voelt, maar het niet mag zijn, lijkt transitie de enige weg naar acceptatie.”

José: „Als ze over een paar jaar weer op de lijst staat, gaat me dat niet verbazen. Wel verdrieten. Maar dit zou ik alle ouders willen meegeven: accepteer je kind zoals het is. God gaat er Zijn eigen weg mee. Ga niet de strijd aan, maar het gesprek. Laat in alles zien dat ze je kind blijft.”

Pieter: „Het is geen knop die Renee om kan zetten. Het raakt haar hele wezen. Als je daar als ouders tegen ingaat, krijg je afstand, gaat er iets stuk, drijf je haar misschien juist richting transitie, en een ander lijf.”

José: „Hoe je daar verder mee omgaat in het licht van Gods Woord is wat anders. Maar dat je je man voelt in een vrouwenlichaam mag er wel zijn.”

4 GELOOF

Pieter: „Wat we met Renee meegemaakt hebben, zet veel dingen in een ander perspectief. Ik kan weinig meer met allerlei regeltjes en tradities en gewoonten waar je je aan te houden hebt. De kernvraag is: welke weg wil God dat ik persoonlijk ga?”

José: „Ik heb God weleens de vraag gesteld: Waarom dit er ook nog bij? Moet ik weer een kind verliezen? Ook heb ik soms gedacht: of je nu een eind aan je leven maakt of in transitie gaat, het is geen van beide goed. Liever ga ik met je naar het ziekenhuis dan naar een begraafplaats… Ik heb mezelf altijd voorgehouden: Gods weg is de beste. Maar dat is wel aan alle kanten bestreden.”

Pieter: „Als je tegenslagen krijgt en het gaat niet allemaal zoals je wilt, is dat voor je geloofsleven uiteindelijk beter dan wanneer alles je voor de wind gaat. Natuurlijk is het fijn als alles goed gaat, maar ik heb moeite nodig om mijn geloof levend te houden.”

José: „God heeft ons kracht gegeven om door dingen heen te gaan. En Hij heeft Renee wonderlijk vastgehouden. Ooit stond ze al bij het spoor, toen ze de predikant belde. Die had net daarvoor een telefoongesprek met iemand bij wie er iets tussenkwam. Die zei: „Een paar minuten, dominee, dan bel ik u zo terug.” In die paar minuten belde Renee. De predikant heeft haar vervolgens aan de lijn gehouden totdat hij bij haar was.”

Pieter: „Je hebt dat vertrouwen niet op zak. Als we een dag niks horen, slaat soms de paniek toe.”

José: „Renee blijft extra kwetsbaar. Je blijft waakzaam, dat zit in je systeem. Soms app ik haar met een kleine contactvraag, die eigenlijk een check is. Als er dan geen contact komt, word ik onrustig. Ik probeer het los te laten. De afgelopen jaren heb ik ervaren dat ik haar niet bewaren kan.”

Pieter: „God heeft Zelf tot Renee gesproken. Ze betrekt Hem nu bij alle dingen in haar leven, en doet daar ook niet geheimzinnig over. Daar kunnen wij van leren.”

José: „Als ze dat geloof niet had, had de wereld er voor ons ook anders uitgezien. Dat is in deze weg de grote zegen.”

De echte namen zijn bij de hoofdredactie bekend.