Alleen het brouwhuis, het jongste gebouw van het cisterciënzerklooster Jeruzalem, bleef staan toen in de zestiende eeuw klooster en kloosterkerk werden gesloopt. Bijna vier eeuwen lang is dat pand nu in gebruik voor de protestantse eredienst.

Ene Gercke, een rijke en kinderloze man, stichtte het klooster rond 1240. In 1580 moest het op last van de Staten van Friesland worden gesloten. Alle rooms-katholieke ceremonies werden toen verboden. In 1629 kregen de inwoners van het naastgelegen dorp Gerkesklooster toestemming van de Staten om het voormalige brouwhuis te gebruiken als „een gehoorplaats van Gods Woord”.

Kerkdienst

„Zo’n tachtig leden waren er toen; dat aantal hebben we nu ook”, zegt Janneke Kloosterman-Vellema. „Een kwart van hen is echt betrokken. Maar klein maakt soms heel krachtig. Als er iets gedaan moet worden, de kerk schoonmaken of koffieschenken bijvoorbeeld, doe je niet tevergeefs een beroep op iemand. Voor structurele zaken moet je de meesten niet vragen; bijspringen willen ze wel.”

Met uitzondering van juli en augustus wordt één zondag per maand een kerkdienst gehouden. Op een andere zondag is er een dagopening met stiltemoment en een korte meditatie om acht uur. „Heel ingetogen, met zeven, acht mensen.” De overige zondagen is er een vesper, ’s middags om vijf uur, of een Bijbelstudie in combinatie met een dagsluiting. Pastor van de gemeente is Froukje Wesseling-Schilstra, ook voorganger van de vrije evangelische gemeente in buurdorp Harkema.

Open Klooster

Zowel in 2011 als in 2022 lag de vraag op tafel of de gemeente zich niet beter kon opheffen. Daaruit is het project ”Iepen Kleaster” (Open Klooster) voortgekomen. Kloosterman is coördinator. „Zoals klooster Jeruzalem belangrijk was voor het maatschappelijke leven en de werkgelegenheid in de regio, willen wij als kerk in de maatschappij onze plaats innemen. Laagdrempelig, zonder muren.”

Met zijn activiteiten heeft Iepen Kleaster in twee jaar een adressenbestand van zestig personen uit Gerkesklooster en ruime omgeving opgebouwd. De kloostervrouwendagen, tweemaal per jaar, trekken gemiddeld 25 bezoekers. Naar het jaarlijkse kloosterweekend, waarbij op het terrein van de kerk gekampeerd wordt en de kloostergebedstijden in acht worden genomen, komen zeven à acht deelnemers. Ook organiseert Iepen Kleaster beleef- en bezinningswandelingen. „Wellicht houden we ook nog eens een kloostermannendag.”

De activiteiten beogen „opbouw van persoonlijk geloof”. Kloosterman: „Als je dicht bij God, bij Jezus wilt blijven, moet je Hem leren kennen. In ons drukke leven komt er zo veel op ons pad waar je wat mee moet. Wij mensen zijn maar klein en machteloos als het erop aankomt. Waar zouden we zijn zonder God en Jezus? Het is goed om dat op de vrouwendagen en in het kloosterweekend rondom de Bijbel met elkaar te delen. Er worden soms heel wat tranen bij gelaten. We hopen dat bezoekers hier God vinden, dichter bij Hem komen, de liefde zien die Jezus ons geeft en daarmee weerbaarder weer de wereld ingaan.”

Er is leven in de brouwerij, concludeert Kloosterman. „Soms denk ik wel: hoe lang houden we dit nog vol met ons kleine groepje? We hebben net genoeg mensen om het draaiende te houden. In geloof vertrouwen we op de kracht van de Heilige Geest. God moet wel een doel hebben met deze plek. Waarom zou de kerk anders zo lang zijn blijven bestaan?’’

Bijna vier eeuwen lang is het voormalige brouwhuis van het cisterciënzerklooster nu in gebruik voor de protestantse eredienst. beeld Sjaak Verboom

beeld Sjaak Verboom

Interieur. beeld Sjaak Verboom

Interieur. beeld Sjaak Verboom

Interieur. beeld Sjaak Verboom

beeld Sjaak Verboom

beeld Sjaak Verboom

Het Flentroporgel. beeld Sjaak Verboom