Hoe werkt het nieuwe box 3-stelsel?
De Tweede Kamer heeft donderdag ingestemd met een wet om inkomsten uit vermogen voortaan anders te belasten. Hoe werkt het nieuwe box 3-stelsel?
Waarom een nieuw box 3-stelsel?
Toen de spaarrente lange tijd op nul procent lag, was box 3 voor veel mensen een steen des aanstoots. Geen rentevoordeel, maar wel belasting betalen over een fictief, verondersteld rendement. Uiteindelijk bepaalde de Hoge Raad in het zogeheten Kerstarrest van 2021 dat het toenmalige box 3-stelsel niet deugde. Het bleek in strijd met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod, zoals vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Dat het stelsel op de schop moest, kostte de schatkist reeds vele miljarden. Ter illustratie: als het kabinet het nieuwe box 3 nog een jaar zou uitstellen, kost dat 2,4 miljard euro.
Hoe werkt het nieuwe box 3-stelsel?
Voortaan heft de fiscus belasting over de daadwerkelijk gerealiseerde inkomsten uit vermogen. Banken en verzekeraars vertellen de Belastingdienst hoeveel spaarrente of dividend een belastingplichtige ontvangen heeft. In de vooraf ingevulde belastingaangifte berekent de fiscus hoeveel belasting daarover afgedragen moet worden.
In het nieuwe stelsel wordt ook de waardestijging van vermogen belast. Als de aandelenkoers in een bepaald jaar stijgt, dient een belastingplichtige belasting af te dragen over de koerswinst – ongeacht of de eigenaar de koerswinst heeft verzilverd.
Het principe van een vermogensaanwasbelasting –zoals dat in vaktaal heet– is de hoofdregel in het nieuwe stelsel; het geldt onder meer voor aandelen, obligaties, bitcoins en verzekeringsproducten. Simpel gezegd gaat het om een belasting over papieren winst. Voor spaargeld is een waardestijging niet aan de orde.
Hoe werkt een vermogensaanwasbelasting?
Stel, Joost is eigenaar van aandelenportefeuille X ter waarde van 100.000 euro op 1 januari. Joost ontvangt gedurende het jaar 3000 euro dividend. Daarnaast blijkt zijn aandelenportefeuille op 31 december 110.000 euro waard te zijn. Verder maakt hij 500 euro aan kosten. Joost heeft een resultaat uit beleggen behaald van 3000 plus 10.000 minus 500 is 12.500 euro.
Het heffingsvrij rendement in het nieuwe box 3-stelsel bedraagt 1800 euro. Joost betaalt dan 36 procent belasting over 12.500 minus 1800 euro. Het heffingsvrij rendement is een vakterm; zolang het inkomen uit sparen en beleggen onder die grens blijft, hoeft er geen belasting afgedragen te worden.
Werkt dit voor alle soorten vermogen hetzelfde?
Nee, voor onroerend goed, zoals vastgoed en grond, en aandelen in startende ondernemingen geldt een uitzondering. Dus als iemand bijvoorbeeld een tweede woning verhuurt, hoeft over de waardestijging pas belasting afgedragen te worden als de woning verkocht wordt. Er dient wel jaarlijks belasting afgedragen te worden over de huuropbrengsten minus eventuele onderhoudskosten.
Heeft de Tweede Kamer nog aan de wet gesleuteld?
De Tweede Kamer heeft verschillende wijzigingsvoorstellen ingediend, maar daarvan is alleen het voorstel aangenomen om de wet versneld te evalueren. GL-PvdA en SP deden het voorstel om een hoger belastingtarief (49,5 procent) in te voeren voor mensen die veel inkomsten hebben uit sparen en beleggen. Daar bleek onvoldoende steun voor. De CU diende een wijzigingsvoorstel in om het heffingsvrij rendement te verhogen naar 2000 euro. Ook dit voorstel haalde het niet.
Wat is de verdere planning?
Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd met de wet, kan de Belastingdienst samen met partners als banken en verzekeraars beginnen met de voorbereidingen om het nieuwe box 3-stelsel te gaan uitvoeren. Het is de bedoeling dat het stelsel per 1 januari 2028 ingaat. Wel moet de Eerste Kamer nog groen licht geven.
Een nieuw stelsel, maar tegelijkertijd een tussenstap?
Dat klopt. D66, VVD en CDA vinden het belasten van papieren winsten bij nader inzien geen goed idee. Daarom hebben ze in het regeerakkoord afgesproken dat het box 3-stelsel verbouwd moet worden. Veel is echter nog onduidelijk. Zo is op het ministerie niet bekend hoeveel miljard euro de verbouwing de schatkist zal kosten. Ook hebben de drie coalitiepartijen er geen geld voor gereserveerd in het regeerakkoord.
Eerder deze week bepaalde de Tweede Kamer echter dat er uiterlijk op Prinsjesdag 2028 een wet moet liggen voor een nieuw box 3-stelsel, maar dan zonder belasting op papieren winsten.
Vond u dit artikel nuttig?
Gerelateerd nieuws
- Meer over
- Belasting
