Het manifest heet ”Opstaan voor Ruimte voor Kerken”. De onderliggende gedachte is dat adequate ruimte voor „kerkhuisvesting” ten goede komt aan de samenleving. Kerken brengen een luisterend oor en concrete hulp in de wijken. Zij zijn niet alleen een plek voor erediensten en andere geloofsactiviteiten, maar fungeren ook als ontmoetingsplek en aanbieder van zorg, zoals schuldhulpverlening en voedselbanken. Kerken besparen de overheid miljoenen euro’s als hun inzet wordt omgerekend naar maatschappelijke waarde.

Toch staat een vijfde van de kerken in Nederland leeg of is het gebouw herbestemd. Tegelijk zijn honderden gemeenten en religieuze gemeenschappen –vaak met veel jongeren of migrantenchristenen– op zoek naar ruimte.

Vraag en aanbod komen vaak niet bij elkaar door miscommunicatie. Het bereiken van een oplossing is volgens de ChristenUnie een zaak van kerken en religieuze groeperingen, gemeenten en rijksoverheid. De partij doet daarom aanbevelingen aan die drie instanties.

Ondertekenaars

Het manifest kent inmiddels honderden ondertekenaars, vaak Nederlandse voorgangers van kerken, evangelische organisaties en migranten, maar ook christenen in de media of de kunsten. Een van hen is vastgoedondernemer Cor Verkade. Hij geeft toe vaker te vinden te zijn in kringen van SGP of CDA, maar „dit manifest spreekt mij aan”.

„Ook Aramese christenen en andere gemeenschappen ervaren hoe moeilijk het is om geschikte en betaalbare huisvesting te vinden. Zonder ruimte wordt het samen belijden van geloof, het organiseren van jeugdwerk, diaconale hulp of maatschappelijke activiteiten vrijwel onmogelijk”, zegt Aziz Beth Aho namens de Aramese Beweging voor Mensenrechten.

Lucas Reinds (42) is „creatief denker en ontwerper” bij zijn bureau Pankra, een studio die creatieve concepten bedenkt, adviseert, visuele communicatie verzorgt en vormgeeft. Hij ondertekende het CU-manifest en kiest ervoor om zijn motivatie te verwoorden in een oneliner. „Een zin vat mijn motivatie het best samen: Ruimte voor geloof, hoop en liefde is geen privilege voor een groep, maar winst voor de hele stad.”

Blinde vlek

Volgens Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen heerst er op veel gemeentehuizen een „religieuze blinde vlek”. „Het lijkt wel alsof ambtenaren in religiestress schieten als er een verzoek komt om ruimte van een groep of genootschap. Je ziet het vaak in Amsterdam. Dat is eigenlijk gek; als je kerken erkent als onderdeel van het maatschappelijk middenveld, handel daar dan ook naar en laat ze participeren, ook als het om huisvesting gaat.”

Het manifest is deels een reactie op wat misging in Tilburg en in Alkmaar. In Tilburg werd de evangelist Tom de Wal gearresteerd op last van waarnemend burgemeester Hoes, omdat een dienst als ”event” werd aangeduid, waarvoor geen vergunning was aangevraagd.

En de stichting die de Grote of Sint-Laurenskerk in Alkmaar cultureel exploiteert, wilde de plaatselijke protestantse gemeente geen ruimte geven voor een paasdienst. Overigens bekijkt de verhuurder dit nu alsnog en is er een gesprek met de kerkelijke gemeente.

„Ik zie wel verschil tussen De Wal en Alkmaar”, zegt Huijgen. „Die arrestatie sloeg echt nergens op, maar een stichting mag een kerk wel of niet verhuren aan wie zij wil.”

Op zoek

In Nederland zijn ongeveer 6900 kerkgebouwen. Het aantal kerkleden neemt af, maar het aantal gelovigen neemt toe onder jongeren, de 1,3 miljoen migrantenchristenen en niet bij kerken aangesloten mensen. Vooral in de grote steden zijn honderden religieuze gemeenschappen op zoek naar huisvesting.

De ChristenUnie doet voorstellen aan kerken, gemeenten en de Rijksoverheid. Kerken en koepelorganisaties moeten hun „eigen verantwoordelijkheid nemen om vraag, aanbod en financiering bij elkaar te brengen”.

Gemeenten moeten periodiek in kaart brengen wat de behoefte is aan religieus vastgoed en dat vastleggen in omgevingsplannen. Ze moeten als lokale overheid openstaan voor „huisvestingsvragen van kerkgenootschappen” en ook eigen vastgoed ter beschikking stellen voor verhuur aan kerken, deze in ieder geval niet „categorisch uitsluiten”.

Industrieterreinen

Een ”Kerkenvisie 2.0” moet denken in ruimte in plaats van steen alleen, dubbelbestemming zou ook ruimte moeten bieden aan kerken op bijvoorbeeld industrieterreinen. En ook van gemeentepersoneel wordt wat gevraagd: „Religieuze geletterdheid en kennis van onze Grondwet en grondrechten” moet structureel onderdeel worden „binnen het trainingsaanbod voor ambtenaren”.

En de Rijksoverheid moet meer overleggen met religieuze gemeenschappen en de ,huisvestingsbehoefte en de meerwaarde” van kerken beter aangeven.