Europa telt tien monarchieën: zeven koninkrijken, één groothertogdom en twee vorstendommen. In volgorde van anciënniteit zijn dat: Denemarken (910), Verenigd Koninkrijk (Engeland 927, samen met Schotland 1707), Monaco (1297), Zweden (1523), Spanje (1716), Liechtenstein (1719), Nederland (1813/15), Luxemburg (1815), België (1831) en Noorwegen (1905).

In Denemarken was het in januari 2024 de eerste keer dat een regerend vorst voortijdig aftrad. In Scandinavische landen is dat beslist geen traditie. In Zweden en Noorwegen denken de koningen er niet aan af te treden. Met alle gevolgen van dien. Een jonge generatie moet op tijd aan kunnen treden om de bevolking en vooral jonge generaties aan te spreken.

In Denemarken werd koningin Margrethe II opgevolgd door haar zoon Frederik X. Die is overigens 57 en niet meer erg jong te noemen. We zien nu steeds het koninklijk gezin op de sociale media en in de publiciteit. In 2025 is dat behoorlijk toegenomen; het hele gezin wordt gepromoot. Frederik en Mary hebben vier kinderen: kroonprins Christiaan (20), Isabella (18) en de tweeling Vincent en Josephine (15).

Trump

De kwestie Groenland is een zorg voor de koning en zijn regering. In 2024 bracht het koningspaar al een officieel bezoek aan Groenland, maar in april 2025 was Frederik er alweer, om te beklemtonen dat Groenland onafhankelijk gebied is. Hij investeert in de verhouding Denemarken-Groenland, die lang niet altijd soepel verloopt.

Frederik kwam als kroonprins zeer geregeld naar Groenland, ook om deel te nemen aan expedities. Dit jaar was het nodig een signaal af te geven, gezien de spanningen die er heersen over uitspraken van de Amerikaanse president Trump, die zijn oog op Groenland heeft laten vallen.

Frederik en Mary hebben hard gewerkt om hun koningschap goed te laten verlopen en na twee jaar is vast te stellen dat het beeld positief is. Ze zijn nu al (bijna) even populair als koningin Margrethe destijds.

Epstein

In Zweden lijkt het er nog lang niet op dat koning Carl XVI Gustaf (79) aftreedt. Hij regeert al 52 jaar. De immens geliefde kroonprinses Victoria (48) is dus nog niet aan de beurt. Zij en haar gezin zouden de Zweedse monarchie vernieuwde impulsen kunnen geven.

Prinses Sofia was opvallend afwezig bij de uitreiking van de Nobelprijzen

Het viel op dat op 10 december bij de uitreiking van de Nobelprijzen prinses Sofia (41) niet aanwezig was. Zij is in 2014 getrouwd met prins Carl Philip, de zoon van de koning. Voor haar huwelijk was ze fotomodel. Haar naam wordt in verband gebracht met de Epsteinaffaire. In 2005 zou ze de Amerikaanse zedendelinquent hebben ontmoet. Volgens een verklaring van het Zweedse hof waren het ontmoetingen in publiek domein, dus niet privé. Er wordt nu gespeculeerd dat haar absentie daarmee te maken zou kunnen hebben.

Troonswisseling

In Luxemburg trad op 3 oktober groothertog Guillaume (Willem) (44) aan. Het vorige groothertogelijk paar voelde kennelijk aan dat het beter was voor de monarchie dat ze een stap opzij zetten. Vooral op groothertogin Maria Teresa was er kritiek. Zij stuurde het hof en haar personeel op nogal dominante wijze aan. De regering zag zich in 2020 genoodzaakt in te grijpen en deed onderzoek. Een vernietigend rapport werd opgesteld, waarbij de conclusie luidde dat het hof voortaan onder de regering valt. Er was in 2022 wederom kritiek op de groothertogin over haar omgang met personeel. De media waren niet mals over haar rol.

De plechtige troonswisseling was een positief element voor de Luxemburgse monarchie. Guillaume V legde de eed af in het parlement, te midden van regering en parlementsleden. Het Belgische koningspaar en kroonprinses Elisabeth, maar ook het Nederlandse koningspaar en prinses Amalia waren daarbij aanwezig. Er volgde een koninklijk diner met de Franse president Macron en echtgenote en de Duitse bondspresident Frank Walter Steinmeier en partner.

Guillaume en groothertogin Stephanie leggen sindsdien overal in het landje kennismakingsbezoeken af. Ze hebben ook kennisgemaakt met de Nederlandse en de Belgische regeringen. De toekomst lijkt daarmee weer positief.

Onderscheiding

Spanje herdacht dat 50 jaar geleden de monarchie werd hersteld. Koningin Sofía (87) ontving in november de Orde van het Gulden Vlies**,** de hoogste Spaanse onderscheiding, uit handen van haar zoon, koning Felipe, als erkenning voor haar jarenlange inzet voor Spanje en de kroon.

Haar man, emeritus koning Juan Carlos, publiceerde zijn memoires. Daarin uitte hij kritiek op zijn schoondochter koningin Letizia en op zijn zoon en opvolger, koning Felipe VI. Juan Carlos wilde afrekenen met verhalen in de media over hem. Hij gaf toe dat de affaire met zijn maîtresse Corinna Larsen nooit had moeten plaatsvinden. Maar of zijn boek zijn imago heeft verbeterd, is zeer de vraag.

Rechtszaak

In Noorwegen waren er heel andere zorgen aan het hof. De gezondheid van koning Harald V (88) laat geregeld te wensen over, maar aftreden is er niet bij. Zijn zoon, kroonprins Haakon, neemt al veel waar.

Haakon en zijn vrouw Mette-Marit hebben in 2025 veel te verduren gehad. In december werd meegedeeld dat Mette-Marit (52) een longtransplantatie nodig zal hebben. Zij heeft longfribose en haar gezondheid heeft zich sneller verslechterd dan verwacht. In een openhartig interview in december merkte Haakon op dat duidelijk te merken is dat ze moeilijker ademt en dat haar energie afneemt. Ze kan niet meer alle verplichtingen aangaan die ze zou willen.

Dan kwam daar nog bij dat de zoon van Mette-Marit uit een eerdere relatie, Marius Borg Høiby (28), in augustus werd gearresteerd en beschuldigd van 32 strafbare feiten, waaronder vier verkrachtingen, mishandeling en bedreiging, met een mogelijke celstraf van tien jaar. De rechtszaak is net begonnen. De kwestie is pijnlijk voor de slachtoffers, voor de koninklijke familie en vooral ook voor Mette-Marit, die over deze kwestie nogal bekritiseerd wordt. Het drukt voor jaren een zwaar stempel op de familie en op de monarchie.

Het is dan ook geen wonder dat Haakon en zijn dochter en erfopvolger Ingrid Alexandra (21) nogal naar voren treden. De prinses studeert momenteel in Australië en vindt het nu erg lastig dat ze ver verwijderd is van haar familie, waar de moeilijkheden zich opstapelen.

Prins af

In het Verenigd Koninkrijk vond iets hoogst ongebruikelijks plaats. Daar werden de titels en koninklijke rechten afgenomen van prins Andrew (65), tot voor kort hertog van York. De broer van koning Charles III is zelfs geen prins meer; hij heet nu Andrew Mountbatten-Windsor. Er waren voortdurend discussies en mediaberichten over de rol van Andrew en zijn vriendschap met Jeffrey Epstein. Andrew maakte deel uit van de beruchte party’s van Epstein. Nu daarover meer bekend wordt, moest Charles wel ingrijpen. Het had allemaal een te negatief effect op het koningshuis.

Charles schakelt wel alle andere familieleden in bij de representatieve functies. Zijn jongste broer, Edward, werd hertog van Edinburgh. Hij en zijn vrouw Sophie zijn veel te zien in het land, evenals vooral zijn zuster prinses Anne. Bij de kerstboodschap van Charles waren steeds beelden te zien van de inzet van al de koninklijke familieleden behalve Andrew.

Een grote rol is weggelegd voor troonopvolgerspaar William en Catherine, prins en prinses van Wales. Charles en zijn schoondochter Catherine hebben een moeilijke tijd achter de rug door de kankerbehandeling die ze ondergingen. Beiden gaat het momenteel goed, ze staan onder controle.

Kroonprinsessen

Voor de koningshuizen van België en Nederland was 2025 een goed jaar. Willem-Alexander en Máxima mochten de NAVO-regeringsleiders in Huis ten Bosch ontvangen. President Trump sliep zelfs in het paleis, een unicum, om de president gunstig te stemmen.

Zowel kroonprinses Elisabeth van België als kroonprinses Amalia van Nederland trekt veel aandacht. Twee jonge vrouwen die studeren en ook maatschappelijk steeds meer te zien zijn en zich voorbereiden op hun toekomstige taak als constitutioneel monarch.

In de vorstendommetjes Monaco en Liechtenstein was het het afgelopen jaar bijzonder rustig. Toch een mooi feest tenslotte in Liechtenstein: op 30 augustus trad in de hoofdstad Vaduz prinses Marie Caroline (29), dochter van prins-regent Alois, in het huwelijk met de Venezolaan Leopoldo Maduro Vollmer. Ze wonen in Londen.