Zo werd ik onlangs op een zaterdagavond gebeld door de arts van de spoedeisende hulp. Een 22-jarige vrouw was binnengebracht met een verlamming van de benen en een raar gevoel in de armen en benen. Haar moeder trof haar verlamd aan toen ze bij haar op bezoek ging. Om haar heen lagen enkele tientallen lachgaspatronen.

Als ik de jonge vrouw onderzoek, blijkt ze een gedeeltelijke dwarslaesie te hebben. Ze kan haar benen niet meer optillen, er is nog een klein beetje beweging zichtbaar in de beenspieren en ze heeft minder gevoel in de benen. Aanraking en beweging van de voeten en tenen voelt ze niet meer, maar wanneer ik voorzichtig in haar huid prik met een scherp stokje, voelt dit voor haar abnormaal onaangenaam.

Zenuwbanen

Plassen lukt niet meer en ze heeft een katheter nodig. Ook het gevoel in haar handen is wat anders dan normaal, maar ze kan haar armen en handen nog wel normaal bewegen. We nemen bloed af en –omdat we een sterk vermoeden hebben op een tekort aan functionerend vitamine B12– dienen we meteen een hoge dosering vitamine B12 toe via een injectie.

De afgelopen jaren zien we een forse toename van jonge mensen met een dwarslaesie door lachgasgebruik

De volgende ochtend maken we een spoed-MRI van het ruggenmerg. Deze laat zien dat er een beschadiging is in de lange zenuwbanen die aan de achterkant en zijkant van het ruggenmerg lopen. Deze banen zijn verantwoordelijk voor de zenuwprikkels voor de motoriek en het gevoel.

In de dagen die volgen wordt de uitslag van het bloed bekend: het totaalgehalte van de vitamine B12 is normaal, maar de stofjes methylmalonzuur en homocysteïne zijn verhoogd. Deze bevindingen wijzen erop dat de aanwezige vitamine B12 niet goed functioneert. Een week later plaatsen we onze patiënte over naar een revalidatiecentrum voor verdere begeleiding. Een toekomst met intensieve revalidatie, maar met geringe kans op herstel ligt voor haar.

Genotsmiddel

Lachgas is een genotsmiddel dat je kunt inhaleren met behulp van ballonnen. Het veroorzaakt een ontspannen, dromerig gevoel. Dit duurt één tot vijf minuten, waarna de behoefte ontstaat om het vaker te gebruiken.

Lachgas heeft als bijeffect dat het de werkzaamheid van vitamine B12 in het lichaam onomkeerbaar blokkeert. Vitamine B12 functioneert als hulpstof (enzym) die zorgt voor de omzetting van methylmalonzuur en homocysteïne naar werkzame stoffen. Deze werkzame stoffen spelen een belangrijke rol bij de vorming van myeline, het isolatiemateriaal van zenuwbanen in het ruggenmerg en de armen en benen. Omdat aan de achterkant en de zijkant van het ruggenmerg zenuwbanen lopen die heel erg lang zijn, zijn juist deze gevoelig voor de gevolgen van te weinig vitamine B12.

Beschadigingen van zenuwbanen in het ruggenmerg herstellen niet. Het doel van toediening van vitamine B12 via een injectie is om verdere beschadiging te voorkomen. Binnen de neurologie zien we de afgelopen jaren een forse toename van jonge mensen met een dwarslaesie door lachgasgebruik. Omdat deze schade onherstelbaar is, zijn de gevolgen voor de rest van het leven enorm.

De auteur is neuroloog.