Frank Borm is een van de artsen in het collectief. Hij werkt sinds 2024 als longarts bij het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) in Amsterdam, daarvoor was hij zes jaar werkzaam in het Leids Universitair Medisch Centrum.

Komt u zelf op uw werk de gezondheidsschade van vapen tegen?

„Nee, in het AVL behandel ik alleen volwassenen met longkanker. De verwachting is dat vapen kanker veroorzaakt, maar die patiënten gaan we pas over tien, twintig jaar zien.

Vapen zorgt voor veel ellende. Je kunt denken aan ernstige longontstekingen en longbloedingen. Dat zijn zeldzame verschijnselen. Veelvoorkomende klachten zijn bijvoorbeeld hoesten, kortademigheid en onbeheersbare astma.

De nicotine in de vapes heeft bovendien een verslavend effect en zorgt ook voor onrust en slechte concentratie. Vanwege nicotinetekort worden sommige kinderen ’s nachts wakker en pakken ze een vape.”

Waarom zijn vapes zo schadelijk?

„Vapes zijn er in 15.000 verschillende smaakjes. Daarin zitten stoffen die goedgekeurd zijn in de voedingsindustrie, maar waarvan niemand weet wat ze in de longen doen als je ze in een vape stopt.

Een bijkomend nadeel aan vapen is dat het vaak een opstapje is naar het roken van sigaretten. In Nederland gaat twee derde van de vapers uiteindelijk ook roken.”

Die smaakjes zijn inmiddels verboden, maar u ziet dat ze nog wel verkrijgbaar zijn?

„Klopt. Een verbod is fijn, maar de markt wordt overladen met illegale vapes, voornamelijk uit China. Deze zijn met name te verkrijgen via Snapchat, een platform waar vooral jongeren op actief zijn.

Wij hebben dit eerder onderzocht door tieners te laten zoeken op bepaalde termen die gebruikt worden voor vapes, zoals peuken of vippa’s. Daaruit bleek dat de jongeren met een zoekopdracht met tien van dat soort woorden gemiddeld 55 hits kregen van dealers, die soms letterlijk om de hoek zaten.

We zijn begin juli met Snapchat om tafel gegaan en in augustus zegde het bedrijf toe maatregelen te nemen, zoals het blokkeren van accounts die vapes aanbieden.”

Maar dat heeft niet geholpen?

„Nee. Nadien hebben we ons onderzoek herhaald en hebben de jongeren dezelfde set aan zoektermen gebruikt. Nu kregen ze zelfs gemiddeld nog één hit meer dan de eerste keer. Wat trouwens ook interessant is: als volwassenen dezelfde zoektermen invoeren, komen ze niet bij de dealers uit.

Omdat we geen verbetering zagen, hebben we nu een officieel handhavingsverzoek bij de Autoriteit Consument & Markt gedaan en een klacht ingediend bij de Europese Commissie.”

Wat hoopt u te bereiken met deze stappen?

„Wij hopen dat Snapchat ter verantwoording wordt geroepen. Want de vapehandel die daar nu plaatsvindt, is volgens Europese wet- en regelgeving verboden.

Ik heb niet veel verstand van de techwereld, maar volgens mij kan het blokkeren van bepaalde accounts en zoektermen niet al te moeilijk zijn. Als je op Instagram bijvoorbeeld zoekt naar pornografisch materiaal, vind je niets. Zoiets moet toch ook mogelijk zijn in dit geval?

En ja, als je bepaalde termen blokkeert, zullen jongeren op zoek gaan naar andere zoekwoorden. Dat is absoluut waar. Maar op dit moment is het wel heel erg gemakkelijk om een dealer te vinden. In de gemiddelde schoolklas weet iedereen hoe je aan illegale vapes komt.”