Sinds ongeveer een jaar gaat er in mijn hoofd een lampje branden als ik het woord ”voetlicht” hoor of zie. Twee weken geleden gebeurde dat nog, toen ik in een verhaal over de informatieoorlog rondom Gaza las: „Het gaat dus van twee kanten mis, maar het lijkt er wel op dat Israël sinds 7 oktober 2023 méér moeite moet doen om zijn verhaal voor het voetlicht te krijgen in grote media.”

Er zijn ook mensen die dingen „over het voetlicht brengen”. Vorig jaar hoorde ik SGP-leider Chris Stoffer zeggen dat er iets „in het voetlicht” was gebracht. En laatst las ik ergens dat er musici „voor het voetlicht gehaald” zouden worden.

Steeds als dat lampje in m’n hoofd gaat branden, vraag ik me af: Waarom bestaan al die variaties? Welke is nu juist? En wat is een voetlicht eigenlijk?

Om met die laatste vraag te beginnen: ik denk bij ”voetlicht” altijd aan Psalm 119. Het 105e vers daarvan luidt: „Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht voor mijn pad.” Maar helaas heeft het woord daar niets mee te maken. Volgens de Dikke Van Dale is het een term uit de schouwburg. De definitie luidt: „Licht, reeks lampen op het voortoneel aan de benedenzijde om de acteurs te belichten.” Het is dus een spotlight die vanaf voethoogte schijnt.

Als iets vóór het voetlicht komt, verschijnt het, komt het in de openbaarheid

Waarom bestaan er verschillende varianten? Omdat die ook verschillende betekenissen hebben, lees ik in een artikel van het genootschap Onze Taal.

Als iets vóór het voetlicht komt, verschijnt het, komt het in de openbaarheid. Je hebt ook ”voor het voetlicht treden”, ”voor het voetlicht brengen” en ”iets voor het voetlicht halen”. Een van de taken van de journalistiek is om schandalen voor het voetlicht te brengen. Israël vindt het sinds 7 oktober 2023 lastig om zijn verhaal in de openbaarheid te laten komen – lastiger dan Hamas, zal er bedoeld zijn.

Als iets óver het voetlicht komt, komt het goed over, wordt het begrepen. Als een kind duidelijk maakt wat hij voor zijn verjaardag wil hebben, dan komt zijn cadeauwens over het voetlicht. Je kunt iets ook ”over het voetlicht brengen” of ”over het voetlicht krijgen”. Een collega die iets goed heeft uitgelegd, kun je complimenteren door te zeggen: „Dat heb je goed over het voetlicht gebracht.” Iemand kan goede ideeën hebben, maar ze niet goed over het voetlicht krijgen.

Het verschil tussen ”over” en ”voor” vindt mijn brein altijd lastig te onderscheiden – vandaar dat lampje in m’n hoofd, denk ik. Misschien kunnen we Stoffers alternatief „in het voetlicht” brengen als ”altijd goed-variant”?

Redacteur Chris Klaasse bespreekt een taalkwestie. Reageren? chris@rd.nl