Het gaat om een ”Theologie over bezieling en betovering”, aldus de ondertitel van het boek met de wat raadselachtige titel ”De magie van het geloof”. In het boek tref je een verslag aan, een reisverslag, een verslag van ervaringen, van bezinning en theologische reflectie. Dr. Van Ekris schreef het als oogst van wat hij aan kennis en inzicht en vooral ervaringen opgedaan heeft gedurende zijn jaar als Theoloog des Vaderlands.

Er zullen veel lezers van deze krant zijn voor wie het een onbekende wereld is. Je wordt immers meegenomen in interviews met over het algemeen mensen die een bijzondere plek innemen in onze maatschappij. Mensen die verknocht zijn aan FC Utrecht, zanger Stef Bos, fractievoorzitter van de ChristenUnie Mirjam Bikker, Raffic Osman als pastor van de Soup Kitchen, een topleidinggevende bij de Rabobank, Janine Vos, Rona Joosten, die CEO is van een technologiebedrijf (Pera), Peter Dijkstra, als songwriter/drummer verbonden aan de bekende gospelband Sela, een marechaussee bij Vreemdelingenzaken op Schiphol, een sociaal-psychiatrisch verpleegkundige en rabbijn Tzvi Marx.

Elitair

Het is een breed palet van mensen naar wie Van Ekris geluisterd heeft. Hij heeft geprobeerd waar te nemen hoe zich in deze levens theologische vragen aandienen. Of misschien doe ik meer recht aan zijn intentie en overtuiging dat er iets van het ”mythische” op het raakvlak van transcendentie (bovenwereldse) en immanentie (binnenwereldse) oplicht.

Het is daarom geen boek dat je achter elkaar moet lezen, wil je het mee kunnen maken, maar interview voor interview. Dat was althans mijn leeservaring, want het heeft ook iets boeiends vermoeiends. En meteen maar even: ik zou ook wel benieuwd zijn welk boek er komt over de magie van het geloof als mensen aan –zo noemen we dat nu eenmaal– de rand van de samenleving geïnterviewd zouden worden of gewoon Jan Rap en z’n maat. Het blijft toch wat elitair. Immers, niet het alledaagse leven of de ontheemden en mensen wier leven nauwelijks enig zicht geeft op een beter bestaan komen aan het woord. Toch zijn de verhalen in deze bundel wel leerzaam. Je leert een deel van de samenleving beter kennen.

Van Ekris erkent dat er ook ontwrichtende, duistere mythes zijn en hij wijst ze ook aan

Voor het goed verstaan van dit boek is het intermezzo ”Wat is een mythe en waarom moeten we het erover hebben?” wel nuttig. Er zijn vermoedelijk lezers die dit essay éérst moeten lezen om de eerste hoofdstukken te kunnen volgen. Anders roept het woordgebruik toch wat vervreemding op voor een doorsneepersoon uit de gereformeerde gezindte.

Aan het slot staat een mooie epiloog over het evangelie naar Markus. Die eindigt met een pleidooi voor de kerk als vertelgemeenschap. „Ze koestert de heilige teksten van de Bijbel, leest die nauwkeurig, eert het vakmanschap van mensen die ze uit kunnen leggen. Ze zoekt ermee in de eigen werkelijkheid naar sporen van God.” Die sporen ontdekken, dát is wat Van Ekris wil. Nu heb je bij dat sporenonderzoek wel de leiding van de Heilige Geest nodig.

Is alles wat ”mythisch” is verwijzend naar God, of zelfs afkomstig van God? Nee, er zijn ook ontwrichtende, duistere mythes. Dat erkent Van Ekris en hij wijst ze ook aan. Of zijn de sporen die Van Ekris ontdekte allemaal toch een bewijs van wat Augustinus onder woorden bracht (”Belijdenissen”), dat God al lang met ons bezig is voordat wij Hem ontdekken? Hoe verhouden zich deze ”bemoeienissen van God” met Zijn werk tot behoud van zondaren? Het boek biedt veel én laat veel te denken over.

Er staan sowieso veel nadenkzinnen in het hele boek. Te denken valt aan een passage bijna aan het eind van Van Ekris’ pleidooi om zó te vertellen dat er een „mythische gloed over je woorden komt”. Een heilige vertelling die roept om een metamorfose, bekering. Die vertelling „roept Gods Droom wakker, ook in onszelf, en ze geeft je tegelijkertijd een dieper verdriet, over jezelf en over deze wereld, en daar wil je niet langer omheen praten. De kracht die kan ontstaan door inkeer en tranen is groots. Het is de weg van sterven en opstaan.”

Gespreksvragen willen het gesprek stimuleren met het oog op hernieuwde bezieling.

De magie van het geloof. Theologie over bezieling en betovering

Kees van Ekris

uitg. KokBoekencentrum

286 blz.

€ 26,99