De radicale secretaris van Farmers Defence Force (FDF) trekt regelmatig fel van leer tegen zo ongeveer iedereen die er anders over denkt dan zij. Daar kun je je bedenkingen bij hebben. Maar wat ze deze keer zei, was helemaal terecht.

Wat is er aan de hand? Journalisten van NRC, Omroep Gelderland en platform Follow the Money hebben bij het ministerie van Landbouw de gegevens opgevraagd van de pakweg 30.000 veehouders in ons land. Ze willen narekenen of het stikstofbeleid van de overheid wel effectief is. Met behulp van locaties, aantallen dieren en inrichting van stallen kun je tot op zekere hoogte inschatten of de stikstofneerslag op kwetsbare natuur voldoende omlaag gaat. Monnikenwerk, maar met AI (kunstmatige intelligentie) wellicht een klein kunstje voor datajournalisten.

Met de uitkoop, verplaatsing en aanpassing van veehouderijen zijn miljarden euro’s aan subsidies gemoeid. Het is een goede zaak dat de journalistiek, als een van de waakhonden in ons democratisch staatsbestel, daar kritisch naar kijkt. Als ze daarvoor informatie nodig heeft die niet zomaar op straat ligt, mag ze die opvragen. Met dank aan de Wet open overheid (Woo).

Maar er is ook een andere kant. De meeste boeren wonen met hun gezinnen op hun bedrijf. Hun sector ligt maatschappelijk onder een vergrootglas. Burgers zijn steeds kritischer. Activisten sluipen ’s nachts stallen binnen, filmen veetransporten of komen plotseling met een grote groep je bedrijf bezetten. Intimidatie, bedreigingen, scheldpartijen: boeren krijgen soms heel wat voor hun kiezen. En het kan nog erger.

Intimidatie, bedreigingen, scheldpartijen: boeren krijgen soms heel wat voor hun kiezen

Begrijpelijk dat boeren zich zorgen maken als hun adressen op straat komen te liggen. Demissionair landbouwminister Wiersma wil alle veehouders alsnog de kans geven om bezwaar te maken tegen openbaarmaking van (een deel van) hun gegevens. Onder haar voorganger Piet Adema is daar volgens haar te gemakkelijk over gedacht. Ze wil iedere betrokken boer een brief sturen. Daarvoor denkt ze acht weken nodig te hebben.

Dat moet sneller kunnen. Het is goed dat de bewindsvrouw hamert op een zorgvuldige procedure, maar ze moet de schijn vermijden dat ze de zaak traineert. De media zijn, mede door een juridisch gevecht met FDF en de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, inmiddels 2,5 jaar bezig om hun Woo-verzoek ingewilligd te krijgen. Dat is te lang.

Hoe de Raad van State oordeelt, is nog even afwachten. Hopelijk houdt de hoogste bestuursrechter rekening met de impact op boerengezinnen en kijkt hij nog eens kritisch of het vrijgeven van de adressen wel echt nodig is.