Groenland telt dertien vliegvelden en 46 heliports. Ze liggen aan de westkust tussen de Amerikaanse luchtmachtbasis Pituffik Space Base in het hoge noordwesten tot aan het zuidelijkste puntje. En een enkele bevindt zich in het zuidoosten.

De Groenlandse regering besloot al in 2015 tot de bouw van drie nieuwe vliegvelden in Nuuk, Ilulissat en Qaqortoq. „Het idee was om twee nieuwe sectoren aan de Groenlandse economie toe te voegen: toerisme en mijnbouw”, verklaart directeur Jens Lauridsen van Greenland Airports.

Groenland is nu volledig afhankelijk van Deense subsidie en van de visindustrie. En die is nogal onbestendig. Als het slecht gaat met de visserij, gaat het ook slecht met de economie. „Met het stimuleren van het toerisme en de mijnbouw willen we de economie stabieler maken”, verklaart Lauridsen. „Dat vereist toegankelijkheid van het land en de vliegvelden. Niemand wil drie of vier keer overstappen, maar direct naar de eindbestemming vliegen. Dat hopen we met de opening van de nieuwe luchthavens te bereiken.”

Groenland is van origine geen mijnbouwland en mist de expertise om zelf de zeldzame mineralen te ontginnen die nodig zijn voor de energietransitie. „Daarom moeten we zorgen dat ook mijnbouwers makkelijk Groenland kunnen binnenkomen”, vindt Lauridsen.

Geopend

Het nieuwe vliegveld in Nuuk is op 28 november geopend. De baan van het vliegveld was met 920 meter erg kort. „De nieuwe heeft een lengte van 2,2 kilometer en is over de oude aangelegd.”

De directeur van de Groenlandse luchthavens vertelt ook dat het nieuwe vliegveld in Ilulissat op dit moment wordt aangelegd. De landingsbaan krijgt eveneens een lengte van 2,2 kilometer. Deze komt naast de oude baan die een lengte van 845 meter heeft. Naar verwachting wordt de nieuwe start-en landingsbaan in de herfst van 2026 in gebruik genomen.

De vertrekhal van het nieuwe vliegveld Qaqortoq is in aanbouw. beeld Pieter Bliek

De aanleg van een landingsbaan voor het nieuwe vliegveld Qaqortoq. beeld Pieter Bliek

Het eindpunt van de landingsbaan van vliegveld Qaqortoq. beeld Pieter Bliek

De vertrekhal van het nieuwe vliegveld Qaqortoq is in aanbouw. beeld Pieter Bliek

De aanleg van een landingsbaan voor het nieuwe vliegveld Qaqortoq. beeld Pieter Bliek

Het eindpunt van de landingsbaan van vliegveld Qaqortoq. beeld Pieter Bliek

Qaqortoq in het zuiden heeft alleen een landingsplaats voor helikopters. „We bouwen daar momenteel een compleet nieuwe luchthaven. De landingsbaan krijgt een lengte van 1,5 kilometer. Hier zou een Boeing 737 kunnen landen, maar dat risico is te groot. Dit wordt een vliegveld voor hoofdzakelijk binnenlandse vluchten. Van hieruit kun je wel naar Keflavik in IJsland vliegen. De opening van Qaqortoq staat gepland voor volgend voorjaar.”

Het is de eerste zomer dat reizigers via de vernieuwde luchthaven van Nuuk kunnen reizen. „We hebben het volledige effect nog niet kunnen zien, maar het aantal boekingen was dit jaar merkbaar hoger dan voorgaande jaren. Het aantal reizigers is sinds vorige zomer met 56 procent gegroeid. Dat aantal stijgt door wanneer ook de vliegvelden van Ilulissat en Qaqortoq volgend jaar worden geopend”, verwacht de ceo van Greenland Airports.

Directe vluchten

Wanneer straks alle drie de vernieuwde vliegvelden operationeel zijn, gaat 80 tot 90 procent van al het vliegverkeer van, naar en op Groenland over deze drie luchthavens. Van de vliegtuigen doet 60 tot 65 procent dan Nuuk aan en 20 tot 25 van de vluchten gaat over Ilulissat. Lauridsen: „Met deze uitbreiding is er ruimte voor concurrentie tussen vliegtuigmaatschappijen. Want hoe meer mogelijkheden je hebt om te landen, des te meer verkeer je krijgt. Die effecten zien we meteen.”

Zo gaat er binnenkort een nieuwe maatschappij vanuit Denemarken op Nuuk vliegen. En de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij United Airlines start met rechtstreekse vluchten vanuit New York. De Scandinavische maatschappij SAS heeft eveneens het voornemen binnenkort met directe vluchten vanuit Kopenhagen te gaan vliegen.

Het aantal hotels en toeristenbureaus gaat volgens Lauridsen ook groeien. „Het huidige aantal kan de groei voor dit jaar nog opvangen, maar voor volgend jaar gaat dat al lastig worden, vrees ik. Het is duidelijk dat er meer hotels moeten worden bijgebouwd en dat er meer activiteiten moeten worden ontplooid. De Groenlandse samenleving zal in actie moeten komen om in te spelen op de groeiende toeristenindustrie.”

Momenteel wachten drie investeerders op goedkeuring van de gemeente Nuuk om te mogen bouwen. Naar verwachting staan de hotels er in de zomer van 2027. Elk hotel telt meer dan honderd kamers. Lauridsen meent dat toeristenbureaus het een stuk makkelijker hebben, want die hoeven niet eerst hotels te bouwen. „Ze hoeven alleen maar een boot te kopen. De huidige touroperators zijn nu al bezig met de uitbreiding van hun vloot. Datzelfde geldt voor restaurants. Het is slechts een kwestie van het vinden van een geschikte locatie. Het bouwen van hotels duurt iets langer. Waar gaan we intussen al die toeristen herbergen? Dat is mijn grootste zorg.”

Vertragingen en annuleringen

Ook passagiers uiten hun zorgen. Ze klagen over vertragingen en annuleringen. Een van hen is een eigenaresse van een jeugdherberg in Kangerlussuaq. Om privacyredenen wenst ze anoniem te blijven. „Sinds de opening van de nieuwe luchthaven is het aantal vertragingen en annuleringen fors gestegen. Al meer dan dertig”, vertelt ze.

Nuuk is door zijn ligging aan de westkust geregeld in nevelen gehuld, waardoor vliegtuigen niet kunnen landen en noodgedwongen moeten uitwijken. Het vliegtuig uit Kopenhagen van Air Greenland waar ze met haar gezin in zat, moest wegens dichte mist in Nuuk rechtsomkeert maken. „Begin januari vlogen we na de kerstvakantie terug. We cirkelden anderhalf boven de stad in een poging te landen, om uiteindelijk in Keflavik te landen om bij te tanken en vanaf daar helemaal terug naar Kopenhagen te vliegen. Tien uur lang opgesloten in een vliegtuig vol huilende kinderen met te weinig eten en drinken aan boord.”

Ze vond het vreselijk. „In Kopenhagen moesten we het hele weekend blijven, omdat er geen dagelijkse vluchten met kleinere toestellen meer gaan van Kangerlussuaq naar Nuuk, zoals voorheen wel het geval was. In Kangerlussuaq, dat ver van de kust diep verscholen in het fjord ligt, is het bijna altijd goed weer en kan er bijna altijd worden geland. In Nuuk zit het weer geregeld tegen. Eigenlijk moet de Groenlandse regering het besluit terugdraaien, maar dat betekent gezichtsverlies en dat wil ze niet.”

Storm en sneeuw

De directeur van Greenland Airports geeft toe dat het weer in Kangerlussuaq doorgaans veel stabieler is. „In het voorjaar en de vroege zomer is er veel mist en laaghangende bewolking in Nuuk. Weet wel dat we vlak voor de winter zijn geopend. Dan is er sprake van veel storm en sneeuw. De sneeuw kunnen we aan, zolang het maar geen sneeuwstorm is. Maar nog altijd halen we een landingszekerheid van 90 procent. De luchthaven is ontworpen om een landingszekerheid van 93 à 94 procent te halen.”

Hij erkent dat de landingszekerheid in Kangerlussuaq met ruim 99 procent een stuk hoger is. „Met het zomerseizoen voor de deur twijfel ik er niet aan dat we die landingszekerheid gaan halen. Geef ons eventjes de kans.”

Om het landingspercentage te verhogen, heeft de luchthaven een zogeheten ILS (Instrument Landing System) langs de landingsbaan geplaatst, vertelt Lauridsen. „Het vliegtuig wordt met behulp van een soort elektronisch signaal een ‘kegel’ binnengeleid, waardoor ze bij dichte mist een stuk lager kunnen binnenvliegen. We hebben ook verschillende soorten lichten om de landingszekerheid te vergroten.”

Brood verdienen

Lang niet iedereen staat te juichen bij de aanleg van de nieuwe vliegvelden op Groenland. Die gaat namelijk gepaard met grote sociaaleconomische gevolgen. Dat beseft de luchthavendirecteur terdege. „De infrastructuur verandert drastisch. Dit verandert niet alleen de manier van reizen, maar ook de manier waarop mensen hun brood verdienen.”

Een van die bedrijven is touroperator Blue Ice Explorer in Narsarsuaq. Dit bedrijf organiseert onder meer wandelreizen in de fjorden van Zuid-Groenland. Met de opening van het nieuwe vliegveld in Qaqortoq zo’n 50 kilometer verderop zal het vliegveld van Narsarsuaq sluiten. „We overwegen ons bedrijf te verplaatsen.”

Lauridsen erkent dat bedrijven zich aan de nieuwe situatie moeten aanpassen en hun strategie moeten bijstellen. Het 1810 meter lange vliegveldje van Narsarsuaq dat in de Tweede Wereldoorlog door de Amerikanen is aangelegd, voldoet niet aan de moderne standaarden van de luchtvaart. Vanwege de beperkte vluchten is het met de opening van het nieuwe vliegveld nabij Qaqortoq niet langer economisch rendabel.

Gevaarlijkste luchthaven

„Narsarsuaq staat bovendien in de top 10 van gevaarlijkste luchthavens ter wereld. Wanneer piloten over het fjord komen aanvliegen en de landing missen, moeten ze scherp naar links wegdraaien om niet op de ijskap of een bergpiek te pletter te slaan. Qaqortoq, hoewel ietsjes korter, is veel veiliger om te landen.”

Boeing 737 op vliegveld Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

Boeing 737 op vliegveld Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

Het gevaarlijke vliegveld van Narsarsuaq met daarachter de ijskap. De landingsstrip is rechts van het midden te zien. beeld Pieter Bliek

De landingsbaan van Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

De ontvangsthal van vliegveld Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

Vliegtuig van Air Greenland is geland op vliegveld Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

Een vliegveld van Air Greenland is geland op vliegveld Narsarsuaq. beeld Pieter Bliek

Het vliegveld van Kangerlussuaq, ook door de Amerikanen aangelegd, blijft in tegenstelling tot Narsarsuaq wel open voor zowel binnenlandse als voor internationale vluchten. Maar dan wel in afgeslankte vorm. Air Greenland vliegt sinds maart nog altijd twee maal per week vanuit Kopenhagen direct op Kangerlussuaq. Lauridsen: „Het is een unieke toeristische bestemming waarop altijd gevlogen zal blijven worden. Het is de enige plek in Groenland waar je gemakkelijk de ijskap op kunt lopen. Dit soort toeristische plekken willen we graag behouden; we willen niet alles op een paar plekken concentreren met massatoerisme tot gevolg.”

Kangerlussuaq heeft sinds de opening van de nieuwe luchthaven in Nuuk veel veranderingen ondergaan. Door het gereduceerde aantal vluchten is het personeelsbestand gehalveerd.

De luchthavendirecteur denkt dat de Groenlanders nog moeten wennen aan de nieuwe situatie. „Die veranderingen hebben grote impact op de mensen in Narsarsuaq en Kangerlussuaq. Maar dat komt niet door Greenland Airports. Wij voeren alleen een politiek besluit uit.”