Bijenkans, de kwekerij van Guido van Rijkom (54) in het Utrechtse dorpje Groenekan, legt zich helemaal toe op planten die bijen en vlinders lokken. Van Rijkom beperkt zich grotendeels tot inheemse soorten, maar heeft ook wat gekweekte variëteiten en planten uit Zuid-Europa en de Canarische Eilanden.

Wilde bijtjes vliegen boven een veldje met witte klaver. Hommels gaan de minuscule bloemetjes van een distel af op zoek naar nectar. Als gevolg van de droogte en de zomerse temperaturen produceren de planten die nu mondjesmaat. Links en rechts fladderen vlinders. „Om de koninginnenpage te lokken hebben we dille en venkel geplant.”

Bij hoge uitzondering is de tuin beregend omdat de planten dreigden te verdrogen. „Ik sproei zelden; dat is meestal niet nodig omdat een humusrijke bodem voldoende vocht vasthoudt”, verklaart Van Rijkom, die zijn kwekerij in de volle grond tien jaar geleden begon.

Mest of bestrijdingsmiddelen gebruikt hij evenmin, zelfs geen azijn of zeepsop. De veelheid van planten stimuleert de biodiversiteit en voorkomt plagen. „Je moet eerst luizen hebben, voordat de bestrijders ervan naar je tuin komen”, stelt hij. „Als ik eens luizen heb verkoop ik zo’n plant een poosje niet.” Onkruid wieden doet hij mondjesmaat, maar melde, knoopkruid, kweek- en andere grassen moeten wel worden weggehaald omdat ze zo woekeren.

Op 42 bedden van 8 bij 1,20 meter teelt hij 400 soorten. De weelderige groei verhult de heldere structuur voor de bezoeker, maar de kweker weet blindelings de weg. „Stap niet op de planten”, waarschuwt hij als hij voorgaat.

Zakgeld

Als zesjarige was Van Rijkom al in de weer met bloemen en planten. Aanvankelijk bij de buurvrouw in Zeist die haar tijd ver vooruit was met een wilde tuin. Na een verhuizing naar Twente mocht hij als veertienjarige experimenteren in de eigen tuin. „Mijn zakgeld ging niet naar platen, maar naar planten”, lacht hij.

De interessantste soorten vond hij in catalogi van kwekerijen. Daar kwam een eind aan toen hij sociale geografie ging studeren. De plantenboeken kwamen pas weer tevoorschijn toen hij er na zijn studie achter kwam dat hij niet gelukkig werd van kantoorwerk.

Omdat het vrijwilligerswerk op een landgoed, dat hij naast zijn baan deed, hem veel beter beviel, besloot Van Rijkom dat daar zijn toekomst lag. Hij ging als uitzendkracht bij hoveniers werken en toen hij de kans kreeg om Bijenkans te beginnen, greep hij die met beide handen aan. In zijn vrije tijd zette hij de tuin op en toen de verkoop na enkele jaren op gang kwam, schroefde hij het werk als hovenier terug tot hij daar drie jaar geleden mee kon stoppen.

Van Rijkom is niet onder de indruk van de bedrijven waar hij werkte. „Rondom een villa in een bos moesten we eens alle vaste planten afknippen, de hele strooisellaag weghalen en, toen alles kaal was, koemestkorrels strooien. Absurd! We hadden de tuin niet winterklaar gemaakt, maar een woestijn gecreëerd. Dat er op het terras een voedertafel stond, was het toppunt: we hadden net de hele voedselbron voor de vogels weggehaald.”

Juist het samenspel tussen planten, insecten en andere dieren vindt de kweker interessant. Al jaren houdt hij zijn observaties over duizenden planten bij in een Excelbestand. Het stoort hem dat de kennis van de ecologie bij hoveniers zo beperkt is. „De eigenaar van de tuin denkt dat de hovenier het wel weet en de hovenier doet wat hij denkt dat zijn opdrachtgever verwacht. Hoveniers hebben wel wat plantenkennis, maar zijn echt goed in het aanleggen van bestrating en het plaatsen van schuttingen. Gelukkig krijgen opleidingen en vakverenigingen oog voor deze situatie en is verandering ingezet.”

Aanvankelijk reisde Van Rijkom met een auto vol van de ene naar de andere biologische markt. Toen de coronapandemie roet in het eten gooide boden Instagram en Facebook soelaas. Sindsdien verwelkomt Van Rijkom zijn klanten op vrijdag en zaterdag op de kwekerij. „Op andere dagen ben ik gesloten, omdat ik anders niet aan mijn werk toekom.”

Aan een webshop of de verkoop van zaden moet hij niet denken. „Veel te veel werk, zeker nu ik de opgepotte planten dagelijks moet besproeien.”

Slangenkruid: Echium vulgare. beeld Getty Images

Knautia arvensis: Beemdkroon. beeld Getty Images

Lotus corniculatus: Rolklaver. beeld Getty Images

Eupatorium cannabinum: Koninginnekruid. beeld Getty Images

Wilde Marjolijn: Origanum vulgare. beeld Getty Images

Witte klaver: Trifolium repens. beeld Getty Images

Sint Janskruid: Hypericum perforatum. beeld Getty Images

Agastache foeniculum: Dropplant. beeld Getty Images

Lythrum junceum: Kattenstaart. beeld Getty Images

Centaurea jacea: Knoopkruid. beeld Getty Images